«Ўн икки сана (1949—1990)» циклидан

Қирқ тўққизинчи йил

Оғриётган бўлса гар қалбинг,
Денгиз сари бос дадил қадам,
Ой ғарқ пишган тоғолча каби
Илиниб турган дам.
Оғриётган бўлса юрагинг,
Кўчган бўлса қалбингдан яра,
Аста чўзил денгиз лабига,
У ярангни тузатар ялаб.
Оҳиста ва маҳорат ила
Бажармоғинг лозимдир фақат.
Ой ғарқ пишган тоғолча мисол
Илиниб турган фурсат.
Шунда зангор дарахтлар кўм-кўк
Тутунларга бурканиб, чўкиб,
Бўй кўрсата бошлайди бизга
қандайдир бир мовий ё кўкиш.
Сен ҳайрона боқма ўшанда
Гар ҳайбатли тўлқиндан бир қиз
чиқиб келиб қолса қирғоққа,
Ўтиргали сен-ла юзма-юз.
Ердан чиққан тирик жон мисол,
Эртаклардан, орзудан аъло,
Боқиб туриб айтса: «Азизим,
Ваъдаларинг керакмас асло,
Керак эмас ҳатто сўзларинг,
Сўз — ортиқча кўргувчи учун,
Англагайман неки ўйласанг,
Сенинг ёниқ кўзингдан беун».
Чирилдоқлар жон берар шунда,
Пўртаналар тина бошлайди
Ва сезасан шундоқ ёнингда
Жонбахш ҳамда ширинсўз лабни...
Оҳиста ва маҳорат ила
Бажармоғинг лозимдир фақат.
Ой ғарқ пишган тоғолча мисол
Илиниб турган фурсат.
Кулаверсин, майли, дўстларинг,
Сени ширин уйқуда, дея,
Уйқусирар, тўш кўрар ёки
Бари чўпчак, беҳуда, дея...
Инонмасин, кулсинлар, майли,
Не бўлибди ким нима деса,
Ой ғарқ пишган тоғолча мисол
Илиниб турган лаҳза.

Эллик учинчи йил

Энди аранг тинди дарғазаб
тақилловчи эшиклар уни,
Мен-чи, яна шошаётирман
Тезроққина кўрмоққа сени.
Елаяпман қайгадир шошиб,
Дағал орзуларга лим юрак,
Тундан ўзиб кета олишим,
Сени тезроқ кўришим керак.
Ҳар тарафда ғувуллар кеча:
Шошилмагин, иккиланмагин...
Из кўринар қорнинг устида —
икки кичик, иккита улкан.
Билгум уни. Шу кунга қадар
Қорли Москва кўйларин кеза,
Лоқайд суҳбат қилардик, ўрнин
эгаллади номаълум ғусса.
Йитди бирдан шодлиг-у қайғу,
Қўлларимиз қовушиб илк бор,
Чиқиб кетдик биз тоза қорга —
Бизгача ҳеч босилмаган қор.
«Ҳа...» дейишинг кутарман ҳозир,
Шеърий мисра сингари ётар
қорда икки кичкина изинг,
Нарироқда — икки из — катта.
Санаяпмиз қадамларимиз,
Жиммиз, ғижирлайди ипак қор,
Ахир уни биздан олдинроқ
Бирор кимса босмаган бир бор.
Аллақачон тинган дарғазаб
тақилловчи эшиклар уни,
Мен-чи, югураман, шошаман
Тезроққина кўрмоққа сени.
Ҳалигача ғувуллар кеча
ҳар тарафдан. Қору шеър тинган.
Хайриятки, тенглашди излар —
икки кичик, иккита улкан.


Эллик бешинчи йил

Кўп уринди уй ажинаси
Қора зина тагида зимдан,
Ишқилиб, уй бурчагида сен
мени ўпиб қўйма, деб чиндан.
Итларча ув тортди. Санади
зиналарни баралла янграб,
Мерзляковский тор кўчасида
барча подъезд ёпилди, ажаб.
Ва у тайёр бўлди ҳамиша
Биз томонга отгали тошни —
Бизга қарши қуйди мушуклар
ҳамда лаганбардор фаррошни.
Болаларни ўргатса бўлар
жин-ла шайтон дўстлигига, лек
тез чироқни ёқишиб улар
қўрқитарди сени ўлгудек.
Биз турибмиз, қўлинг қўлимда,
Босмоқдамиз юзларни юзга,
У чодирда тинмай шитирлаб,
Тинчлик бермас тун бўйи бизга.
Азизим, қартайган уй ажинаси,
Менинг ўзга ишим йўқ, тушун...
Олд бурчакда у билан якка
учрашмоғим лозимдир бугун.
Ўша кўп йил олдинги каби
одатдаги ишни тутаман,
қора зина тагига гугурт
чўпни тишлаб ташлаб кетаман.
Жавоб кутдим чордоқдан узоқ,
Қулоқ тутдим зийраклик билан —
Ё қария умуман йўқдир,
Ё бир зумга қайгадир чиққан.


Олтмиш саккизинчи йил

                                         Сатурнали байрамида муаллифга
                                         ҳадя берган Клодияга

О, қанчалар талпинардик биз,
вужудимиз висолга ташна.
Мен Катулло бўлган, сен эса
Лисбей бўлган кунларда ўша.
Кунми ё тун, исталган бир пайт
Мен лип этиб чиққаним заҳот
«Хоҳлайсанми?» сўрардим сендан,
Жавоб эди: «Хоҳлайман, албат!»
Эркалашар эдик қанчалар!
Бажо таннинг ҳар бир истаги.
Қувноқ Сатурнали байрами
қорли Римни ғичирлатарди.
Зулуклардай чирмашиб бизлар
эркалашдик қанча! Эҳ, қанча...
Сен мастликда унутиб ўзни,
Тиберий-ла ётдинг шу кеча.
Урдим сени, сўрадим узр,
Биргалашиб ғам чекдик бесас.
Мана, охир-оқибат яна
бизни чулғаб олди эҳтирос.
Август эди, хотинлар ойи,
Москва эди ва Учинчи Рим
эди, маҳкам қучиб бўйнимдан
ўша сўзни ҳайқирганинг дам.
Шиддат ила, асовлик ила
ковлаб олдик кўмилган барин,
Такрорланди бари Блокдай,
пьесадаги нидо сингари!
Яна кунми ё қоронғи тун,
телефонга қўлим чоғлайман,
жавобан сен гўшакдан менга
ҳайқирасан яна: «Хоҳлайман!»
Сатурнали байрами келар,
Сармаст кулгу, ғавғо, жиннилик.
Лек дастурхон ёзмадик ҳали,
си икки аш беш о аш* ичдик.
Ҳали Тиберий ҳам қайдадир
изғир, аммо келар ўтиб кун.
Сен келасан, гўё келмоғинг
қиммат ҳадя чоғлаб мен учун.

* Ароқнинг формуласи. 


Етмиш учинчи йил

Қийнаб қўймасин деб бизни айрилиқ,
Сен Одессияда яшаётган дам
қарор қилдим буткул ўзгартиришга
Қора денгизни ҳам.
Сиёҳ тўрасига, дирокол, қаламқоғоз тўрасига айлансин денгиз
ва у ҳам хизматга шай бўлиб турсин
саккизу ўттиздан кечикмай асло
ер ости йўлида сиқилиб юрсин.
Қабул қилсин синчков аризачини,
титрасин раҳбарлар нигоҳи узра,
чекиш жойларида чексин қисиниб
ва арзон ручкада ёзиб тўлдирсин
мен учун давлатнинг хужжатларини.
Мен-чи, шўр тоштепа узра ётаман.
Эвксиний Понта тўшаги узра
кўрадилар мени узоқ-узоқдан —
Байдар қопқасидан Истанбулгача.
Сен мени... сен мени кўрганинг ҳамон
чопасан васлимга тўймоғинг учун,
ва суймоғим учун сени, севгилим,
қучмоқ, силкитмоғим, овутмоғиму
эркалаб қалбингга кириб бормоғим
ва менинг рафиқам бўлмоғинг учун.



Саксон биринчи йил

Қарағайлар чирмашган
Соҳил қиялигида,
Биз умрбод ажрашдик,
Кулдик кўзда ёш ила.
Кулдик — гўдаклар каби
кулимсираб бетизгин,
хоҳламасдик сезмоқни
унинг ўхшовсизлигин.
Васвасадан қочмайин
завқу шавқни этиб ҳис,
такрорлардик беўхшов
рақс мотивин йўртиб биз!
Таскин бергандай Худо
бизга базм йўллади,
сўнгра МФРБ дан сенга
рухсатнома тегмади.
Биз-ла қолгандай худди
лаҳза эмас — йил аро,
кулавердик биз, кулдик
бўлмагандек сўнг асло.


Саксон тўққизинчи йил

Беш соатки димлик, ҳадемай
Гумбурлайди момақалдироқ.
Ва тўртинчи қаватда ифор
таратмоқда ул момақаймоқ.
Бирданига асфальт қоплама
тиниқ сиёҳ ранг бўлиб қолди.
Йўловчилар карталардаги
валет, мотка шаклини олди.
Осмон шифти кетди ёрилиб.
Тўкилди-ку челаклаб ёмғир.
Тумтарақай бўлди одамлар.
Бир лаҳзада ҳаммаси содир.
Уюр-уюр бўлиб чопади
қуюн, гирдоб, кўпикли тўлқин.
Майдон аро яланг оёқда
Дарвозамга югурасан сен.
Мен қотаман эшик ортида,
тингламоққа юрак уришин,
зиналардан тепага чопган
оёқларнинг шеърий товушин.
Оз қолди-ку! Мана, кўриндинг,
Ёнга эгиб бошчангни, малак,
Кулди томчи, тўлқиндан кейин
Момақаймоқ ҳамда камалак.


Тўқсонинчи йил

Мен ўлиб, денгиз бўлай,
Сен сабр қил, тирик юр,
Ўзинг яша қайғусиз,
Узоқ йиллар ва кунлар.
Қучган мақсадим нозик,
Мовий унсурга дўниб,
Арман дараларида
васлингни кутай кўниб.
Етса денгиз шовқини,
Пишқирган тўлқин уни,
Бил, кутиш нидоси бу,
Мен шундай кутгум сени!
Мана, келасан аста
тўлқин қучоғим бўйлаб,
Токи кўпирган шавқ-ла
оёқчамни ювсин деб,
Токи учсин деб тўлқин
ҳар ён, тепа, пастингга,
Қўнсин яна қўлга қўл,
кўксим эса кўксингга.
Иштиёқ-ла суйсин лаб
дудоқларинг бир бурчин
ҳамда авайлаб тишлаб
ўпай кўкрагинг учин.
Висол толиқтириб сен
Уйингга қайтганинг дам
Кутиш нидоси яна
эшитилар ортингдан.