Асали қоқу

Қоқу боз гул кард. Аммо ҳоло дар байни сабзаю растаниҳои бисёррангаи хавлӣ лаъличаҳои зарди он шармгинона ба ин тарафу он тараф менигаранд. Аллакай дар боғ ҳама шукуфон гаштаанд: бобуна, патунии сафед ва арғувон, норинҷии «офтобӣ», календулаи зард, лўбиё, каду, нахўд. Охир тобистон шуд. Аз ин рў, қоқу ба чашмҳо камтар аён мешавад. Аммо саробонҳои асили сахӣ ба қадрашон мерасанд, онҳо аз болои сабади тиллоии онҳо намегузаранд, дурусттараш, парвоз намекунанд. Ва ҳоло дар он ҷо занбўру шабпаракҳо ҷунбуҷўл доранд. Аммо агар хам шуда бо диққат назар кунӣ ва бо пурбин нигарӣ, аз тааҷҷуб нафасат ба дарун меафтад: дар он ҷо, дар даруни бешазори зичи гулбаргҳои заррин зиёфат болои зиёфат аст. Пашачаҳои хурдакак мекўшанд ҳарчи бештар ҳақ ситонанд. Дар ҳар як сабадча чандин зиёфатхўр ҳаст! Тақрибан бист меҳмончаро ҳисоб кардам, ки сари ҳисобам гум шуд. Қоқуи тиллоӣ шоҳвор қомат рост карда, аз гулаш ба меҳмонҳо саховатмандона шаҳду шарбат медиҳад.

Аммо ин тасвир акси рухдодаи чанде пеш аст. Иди Қоқу дар баҳор аст, вақте гулҳои дигар ҳанўз хобанд.

Баъзан дар моҳи апрел, дар рўзҳои офтобӣ, дар ягон ҷойи дуртар аз манзили одамон ба саҳрои пур аз гулҳои қоқу дучор гашта, ба ҳаяҷон меоӣ, аз рангҳои фаровони заррин роҳат мекунӣ: аз дурахши гулҳои зард чашмат сиёҳӣ мезанад. Ва дар деҳа, дар боғҳо, дар заминҳои ҳанўз холии киштнашуда иди қоқу барпо мегардад. Имрўз он ҷо баҳри дамон буд, мавҷи гулҳо буд.

Абр, ки хест, рўйи гулҳо баста мешавад. Дар ҳавлӣ дарҳол дилгир мешавӣ. Руз офтобӣ бошад, дастархони заррин густурда мешавад. Ҳама чиз дар он ҳаст: асал, рўҳу равони ширин, роҳати чашм. Дар болои он садои шодию ғавғои ширин. Ҳама онҳое, ки парвоз мекунанд — занбўри асал, пашшачаҳо ва шабпаракҳо — зиёфат мехўранд ва туҳфаи саховатмандонаи соҳибони маъракаро бо худ мебаранд.

Ҳоло соли Қоқу аст. Ва на танҳо дар ноҳияи мо.

Аввали моҳи май ба Москва рафта, дар Переделкино зиндагӣ кардам. Он ҷо баҳри Қоқу аст. Ба ҳар ҷое равед, — ба Лукино, ба Солнцево ва кадом тараф нигаред, гулҳои калон, вазнин, мисли порчаи тиллоро мебинед.

Дар он ҷо асали Қоқу ба ёдам омад. Дар бораи он дар фермае ба ман як пиразани қазоқ нақл кард. Чой хўрдем ва ў як кўза ширинии шаффофи заргунае рўи миз гузошт. «Май, май», — гуфта табассум кард.

Асали моҳи май дар кишвари мо ихтироъи асалфурўшон барои савдои беҳтар аст. Дар бозор мепурсанд: «Чӣ хел асал?». Чавоб медиҳанд: «Майӣ. Муолиҷавӣ». Ҳарчанд моҳи май онро ҳеҷ кас аз занбўрхона намекашад. Асали якум аз гули ақоқиҳо ва санҷид мешавад. онҳо баробар мешукуфанд ва шираи хуб медиҳанд.

Пештар лўлиҳо асали моҳи майро савдо мекарданд. Онҳо дар саҳни ҳавлиҳо гаштугузор карда, фарьёд мезананд: «Май! Асали май! Барои саломатӣ муфид!»

Ҳамин тавр, пиразане, ки ба ман чой дод, гуфт, ки замоне, дар ҷавониаш, лўлиҳо як ҳафта дар ҳавлии ў истоданд. Онҳо шакар оварданд, гулҳои қоқуро чамъ карда ҷўшонданд. Ва онро асали майӣ гуфта, дар хуторҳо фурўхтан гирифтанд. Барои савдои «Асали май» ба фермаҳо низ рафтанд. Ва каме ба кампирак ҳам додаанд. Ба вай писанд омад ва ҳар баҳор барои худаш «асали қоқу» мепазад.

Мураббои тиллоранги хушбўй, ё асал ба ман ҳам маъқул шуд...? Ва баҳори оянда, ман худам пухтам. Саракҳои тиллоии онхоро буридам, шустам, қандоб, сипас шарбат омода кардам ва ҷўшонидам. Бад нашуд. Аз он вақт инҷониб, на ҳар сол, аммо бисёр вақт асали Қоқу мепазам.

Дар фасли зимистон кўзаро мекушоед ва дарҳол бўи баҳор, моҳи апрел ба димоғ мерасад. Майдони заррини назди совхози «Қамишиҳо» ба ёдам меояд. Вақте ки ў дар замини гарм хобида, садои занбўри асалро гўш мекард. Боз як хотира аз тобистони диёр.