Чапаев пен Бос кеңістік

(РОМАННЫҢ ҚИЫНДЫСЫ)

Марияға көркем галереяның ұзын залымен жүріп бара жатқанындай көрінді. Әлемді орап алған қараңғылықтан пайда болған қоршаған әлемнің бөліктері қазіргі заманныңөнер нысандарына өте ұқсас болды. Олардың «обмен валюты» деген жазуы бар тақтайшалары әлемге танылды. Орындықтары мен көптеген бос шыныларының көрінісі жаңа ұрпақтың әлі де сыраны таңдайтынын көрсетті.

Қолдарына пулемет ұстаған небір беймаза адамдар түтін арасынан шығып, қайтадан оған сүңгіп кетті. Олар Марияны байқамағандай кейіп танытты. Оларсыз-ақ оны еске алып, ойлайтындар жетерлік еді. Олардың саны — миллион немесе ондаған миллиондар ма еді? Мария олардың санын нақты білмеді, бірақ тағдыр оған жазған барлық жүректер жарасым тауып, бір мезгілде һәм бірге соғатын болса, олардың шуы өзеннің арғы жағындағы саңырау жарылыстардан әлдеқайда күшті болатынына сенімді болды.

Мария жан-жағына қарады да, не болып жатқанын түсінуге тырысып, нұрлы көздерін қысты.

Алыс емес жерде, дәлірек айтсақ, түтіннен көрінбейтін жерде анда-санда гуілдер естіліп, әр гуілден кейін иттердің үргені және алаңда гол соққаннан кейін болатын көптеген дауыстардың шуы естілді. Мария бұл туралы не айтарын білмеді. Мүмкін олар өзеннің арғы жағында фильм түсіріп жатқан шығар, мүмкін жаңа орыстар олармен танысып жатқан шығар. Бәрін тезірек бөлу керек еді, әйтпесе, әлі қанша жас сымбатты жігіттердің жүрегі жараланар деп ойлады.

Аспан мен күннің бетін жауып тұрған қара түтін неліктен бұлттардың ішінде екенін бір құдай біледі, бұл өмірдің адам төзгісіз ауыртпалығын қалай жеңілдетуді Мария ойлана бастады. Оның ойынан тым күрделі емес, айқын бейнелер анық көрінеді. Ол қожайындары ол үшін арнайы алдын-ала жиыстырып қойған қарапайым көйлек киіп, барынша қарапайым пәтерге кірді. Міне, қожайындардың өздері — самаурынның жанындағы үстелде отырған Марияға сүйіспеншілікпен қарап отыр. Мүмкіндігінше мазаны алып бара жатқан камераға да назар аударуға асығар емес. Немесе аурухана палатасындағы ыңғайсыз төсек-орындарда жатқан таңғыштары мен оның қабырғаға ілулі тұрған суреттеріне қарап, біраз уақыт өздерінің қиындықтары мен ауырсынуларын ұмытады...

Мұның бәрі әдемі болды, бірақ ол бұл жеткіліксіз екенін анық түсінді. Жоқ, бұл әлемге күш қажет, қатал және мойынсұнбайтын, керек болса, зұлымдыққа қарсы тұра алатын. Бірақ бұл күшті қайдан алуға болады? Және ол қандай болуы керек? Ондай күш адамдарға жат дүние емес пе екен? Бұл сұрақ Марияның көкейінде тұрды, ол жауабын білмеді. Алайда, Мария дәл осы себепке байланысты адамдардың азап шегетінін сезініп, ойға шомған күйі қаланың жағалауымен жүріп келе жатқан.

Желдің екпіні айналамызды қоршаған түтінді бір секундқа таратып жіберді, ал күннің сәулесі Мэриге түсті. Ол өзінің нәзік алақанымен басын қалқалап, сәуледен қорғады және кенеттен көкейінде сайрап тұрған сұрақтардың жауабын қайдан іздеу керектігін түсінді. Әрине, ол жауап оны осында шақырған, жетелеп әкелген сансыз жүректер мен ойлы саналарда болды. Олардың бәрі бір ғана сана мұхитына қосылып, теледидар экранына миллиондаған көздер арқылы қарады және бүкіл мұхит оның көзқарасы үшін ашық болды.

Ол оның айналасына зер салды және алғашқыда көмектесе алатын ештеңе көрмеді. Жоқ, әрине, сананың бұл мұхитында бәрін жаулап алушы күш бейнеленген. Онда-белгілі бір бейне қалыптасқан: кішкентай ғана басы бар және кең иықты жас жігіт: үстіне қос қапталды таңқурай түстес пиджак киген, аяқтарын талтайта тастап, тым ұзын жатаған көліктің алдында тұр.

Бұл көліктің атауы анық емес. Ауада түр-түсі де бұлыңғыр тартып, Марияның көзіне көрінген адамдардың жандарының әрбірі әртүрлі көліктерді елестетер еді. Мұны жас жігіттің бет-бейнесі мен түр-тұлғасына қатысты да айтуға болатын, тек сәл бұйра қоңыр түсті, кірпінің тікенегі іспетті үлгідегі шашы ғана айқынырақ болды. Есесіне, пиджак өте айқын сызылған, тіпті, алтын түймелеріндегі жазуларды оқуға болады. Бірақ Мэри мұны істемеді. Мәселе түймелерде не жазылғанында емес, бұл бәрін жеңетін күшті мінсіз махаббатпен байланыстыруда болып тұр.

Мария тоқтап, дуалдың шойын қоршауын екіге бөліп тұрған гранит тұғырдың біріне сүйенді. Жауапты өзіне сенген сана мен жаннан іздеу керек екендігін Мария бұл жолы анық білді. «Ол жерде кем дегенде бір ақылды әйел болуы керек», — деп ойлады ол. Ал бұл ақылды әйел бірден табылды.

Мария оның атын да, кім екенін, тіпті, қандай екенін де білмеді. Бір секундқа ғана жарқыраған: биік кітап сөрелері, жазу машинкасы, қағаздарға толы үстел мен оның үстіндегі бұйра мұрты бар адамның суреті ілулі тұрды. Мұңды көзқарас. Мария мұны бір бұрыштағы ескі теледидардың ішінен көргендей болды. Бірақ көрнекі бейнелер лезде жоғалып кетті, содан кейін олардың орнын ойлар басты.

Мария өзі білетін ұғымдардан ештеңе дерлік түсінбеді; оның үстіне, бұл сөредегі ескі экран құлаған кезде көтерілетін шаң толқынындай көгеріп, күреңітіп тұратын. Мария қоқыс басқандай ластанған сананы тазартумен айналысты. Оның үңірейген қуыстай жан дүниесі толыққанды емес сөздерден тұрды. Оның сөздері былайша рет құрды: «әдемі ханым» (бұл жерде олардың кім туралы айтып жатқаны анық болды), «бейтаныс» (сонымен бірге), содан кейін «Күйеу» сөзі жыпылықтады (кейбір себептермен бас әріппен), сосын «Қонақ» (бұл да бас әріппен), содан кейін «алхимиялық неке» деген түсініксіз тіркес ілінді, ал оның артында — мүлдем түнеріп, «демалыстың мәні болмас, қақпаны қағып тұрмын» тіркесі түзілді. Осы жерде ойлар аяқталды. Олардан кейін тағы да тап мұрын астынан шыққан сақал сияқты салбыраған ұзын мұрты, тіршілік белгісі байқалмайтын көзі бар адамның суреті жарқ етті.

Ол абыржып, жан-жағына қарады. Айналада әлі түн тұрған-ды. Мария жақын жерде қағу керек қақпа бар шығар деп ойлады да, түн түнегіне бірер адым жасады. Қараңғылық бірден оны жан-жағынан қоршап алды, оның бойын үрей биледі. Ол:

«Сіз қаққанымен, оны кім ашады?» — деп ойлады

Артынан көлік қозғалтқышының гуілдеген дауысы естілді. Мария бөгеттің қоршауына жабысып, түтіннен не шығатынын қорқып күтті. Бірнеше секунд өтті, оның жанынан түрлі-түсті ленталармен безендірілген ұзын, қара түсті «Чайка» көлігі өтті. Бұл оның түсінгендей, той арбасы еді. Көлік ішінде тым жинақы, үнсіз ғана отырған адамдар бар екен. Оның терезелерінен бірнеше автоматтың ұңғылары шығып, төбесінде үлкенді-кішілі екі сары сақина жарқырап тұрды.

Мария көзімен «Чайканың» соңынан еріп, қолымен өз маңдайын өзі қағып жіберді. Әрине, ол түсінді. Иә. Дәл солай. Қосылған екі жүзік, Күйеу, Қонақ, Демеуші. Алхимиялық некенің не екені белгісіз. Алхимиялық, бірақ бұл жағдайда оның жақсы қорғаушысы бар. Мария басын шайқап, күлді. Ол ең қарапайым, ең маңызды нәрселерді қалайша ұзақ уақыт көрмеген? Ал ол не ойлады?

Ол жан-жағына қарады да, негізгі нүктелерге дөрекі бағдар беріп, қолын батысқа созды (әйтеуір, сол жерден күйеу жігіттің пайда болатыны анық болды). — Кел! (ол дұға етіп сыбырлады және әлемде жаңа қатысудың пайда болғанын бірден сезінді).

Енді кездесуді күту ғана қалды. Ол Күйеу жігітпен арасындағы қашықтықтың қалай қысқарып бара жатқанын қуанышпен сезіп, алға қарай жүгірді. Өзі білетіндей, сол жағалаумен оған қарай жүрді, бірақ асықпады. Өйткені, асығу оның жаратылысына тән қасиет емес еді.

Түтіннен кенеттен пайда болған ашық кәріз қақпағының үстінен керемет түрде секіріп кеткен Мария жылдамдығын бәсеңдетіп, қалтасын қарауға кірісті. Оның қалтасында айна да, косметикалық сөмке де жоқ екен деген ой келді. Бір сәт үмітсіздікке бой алдырды. Ол, тіпті, шағылысқан жолында шалшық бар-жоғын есіне түсіре бастады. Бірақ үмітсіздік қалай пайда болса, солай тез тарады. Мэри Күйеу жігіттің алдына қалағанындай көріне алатынын есіне алды.

Ол біраз ойланды. Жап-жас, жирен түсті қос бұрымы бар, секпіл бет қызды көрсін... сосын... тағы... Бұл жерде әдемі деталь, басқа бір қарапайым белгі болу керек-ау, сырға ма? Бейсбол телпегі ме? Уақыт өте аз қалды, ал Мария соңғы сәтте өз бейнесін ашық қызғылт құлаққаппен безендіріп, бұл оның бетіндегі қызаруға жалғасып кетті. Осыдан кейін ол көзін көтеріп, алға қарай ұмтылуды бастады.

Алда, жырымдалған түтіннің ішінде бір металл нәрсе жарқ етіп, бірден жоғалып кетті. Сосын сәл жақынырақ көрінді де, қайтадан қараңғылыққа сіңіп кетті. Кенет екпінді жел түтінді бір жаққа ұшырып, Мария өзіне қарай баяу басып келе жатқан ұзын бойлы, жарқыраған адамды көрді. Сонымен бір мезгілде бұл фигураның әрбір қадамымен жер аздап дірілдейтінін байқады, әлде, солай сезінді ме екен... Темір жігіт одан әлдеқайда сұңғақ еді, ал оның беймаза әрі әдемі жүзі ешқандай сезімді білдірмеді. Мария шошып кетті де, артқа шегінді. Оның артында бір жерде ашық люк тұрғаны есіне түсті, бірақ ол мұз бетіндегі үлкен мұзжарғыштың үшкіл танауы сияқты өзіне қарай жылжып келе жатқан темір тордан көзін ала алмады.

Ол айқайлағалы тұрғанда, темір адамда таңғажайып өзгеріс болды. Алдымен оның жарқыраған жамбастарында көзге сүйкімді көрінетін жолақты шалбар мен ақ жейде пайда болды, содан кейін оның күйген денесі адам терісінің қалыпты түсіне ие болып, соңынан бірден шалбар, жолақ галстук пен жейде, алтын түймелері бар алқызыл түсті қос қапталды керемет пиджак киді. Сонда ғана Мария сабырға келді.

Бірақ алқызыл пиджак оның көзіне ұнамсыз болып көрінді. Ол жоғарыдан көрінген ұзын сұр плащтың астында жоғалып кетті. Қонақтың аяғында қара туфли, бетінде қара әйнекті көзілдірігі пайда болды. Оның шашы қоңыр қызыл кірпі болып қатып қалды, ал Мария қуанышты демін ішке тартып, күйеу жігіт кейпіндегі Арнольд Шварцнеггерді таныды. Иә, ол бірден түсінді, бұл басқа ешкім болуы мүмкін емес.

Ол мұның алдында ұзақ тұрып, төртбұрышты қара көзілдірікпен үнсіз қарады. Езуі күлкіге толы. Мария оның көзілдірігінен сәуленің шағылысқанын көріп, құлаққаптарын реттеді.

— Уа, Бибі Мария, — деді Шварцнеггер үнсіз.

Ол дірілдеген, бірақ жағымды дауыспен сөйледі.

— Жоқ, қымбаттым, — деді Мария жұмбақ жымиып.

— Жәй ғана Мария, — деп қайталады Шварцнеггер.

— Иә, — деді Мария. — Сіз Арнольдсыз ба?

— Әрине, — деді Шварцнеггер.

Мария бірдеңе айту үшін аузын ашты, бірақ кенет оның айтар ештеңесі жоқ екені белгілі болды. Шварцнеггер оған үнсіз қарап, күлді. Мария көзін төмен түсіріп, қызарып кетті, содан кейін Шварцнеггер мейірімді, бірақ қажырлы қимылмен, оны бұрып, жанына алып келді. Мария оған қарады да, өзінің әйгілі, жұмбақ жымиысымен күлді. Шварцнеггер оның иығына қолын қойды. Осы сәтте оның жадындағы естелік сурет жарқ етті: сенбіліктегі Ленин бөренені көтеріп алыпты. Лениннің иығының үстіндегі суретте бөрененің шеті ғана көрініп тұрды, ал Мария бұл бөрене емес, әлдебір құдіретті жаратылыстың қолы шығар деп ойлады. Оған Ленин қорғансыз, күлімсірей ғана қарағандай болды. Оның қазір Шварцнеггерге қарағанындай көрініс қой. Келесі сәтте Мария мүлдем орынсыз бірдеңе ойлап жүргенін түсініп, бәрін басынан сыпырып тастады.

Шварцнеггер оған бетін бұрды.

— Сіздің жанарыңыз, — деді ол біркелкі үнмен, — Айзовскийдің кескіндемесінен шыққандай.

Мария таңданыстан селк етті. Ол мұндай сөздерді күтпеген және Шварцнеггер мұны бірден түсінген сияқты. Шварцнеггердің қара көзілдірігінің ішінен жүгіртпе жолдардағыдай, әрең байқалатын қызыл әріптер жарқ етіп, бір уақытта бірдеңе ақырын шырылдап қоя берді. Әлде, тағы да солай елестеді ме, беймәлім. Оның басында компьютердің қатты дискісі қосылған сияқты. Мария қорқып шегінді, бірақ Шварцнеггердің өзі сияқты шартты тіршілік иесі екенін және сол сәтте ол туралы ойлайтын мыңдаған орыс саналарынан өрілгенін және адамдар ол туралы мүлдем басқаша ойлайтынын бірден есіне алды.

Шварцнеггер бос қолын алдына көтеріп, саусақтарын ауада қимылдатып, керекті сөздерді іздеді.

— Жоқ, — деді ол ақыры, — сенің көзің көз емес, інжу-маржан!

Мария оған жақынырақ келіп, үлкен бір сеніммен төменнен жоғары тесіле қарады. Шварцнеггер Мария оның көзілдірігінің астына қарай алмайтындай, иегін мойнына тартты.

— Түтін көп, — деді ол, — біз неге бұл жағалауды кезіп жүрміз?

— Мен білмеймін, — деп жауап берді Мария.

Шварцнеггер бұрылып, оны түтіннің арасынан, тура тордан алып өтті. Бірнеше қадамнан кейін Мария қорқып кетті, өйткені, түтіннің тығыздығы сонша, ештеңе көрінбейді, тіпті, Шварцнеггер де — оның иығынан құшақтап тұрған қолының бөлігі ғана көрінді.

Неге сонша көп түтін? — деп Мария сұрады. «Жанып жатқан ештеңе жоқ сияқты».

— CNN, — деп жауап берді Шварцнеггер.

— Не, олар бірдеңені өртеп жатыр ма?

— Жоқ, — деді Шварцнеггер.

Иә, Мария солай түсінді, мүмкін оны және Шварцнеггерді ойлайтындардың бәрі қазір CNN көріп отыр, ал CNN түтіннің бір түрін көрсетеді. Бірақ қанша уақытқа дейін?!

— Ештеңе көрінбейді, — деді Шварцнеггер. — Жақында бітеді.

Бірақ түтін бітпей, олар жағалаудан ұзай берді. Кенет Марияға Шварцнеггердің орнына басқа біреу оның қасында бірнеше минут бойы жүруі мүмкін деген ой келді. Бұл ой оны қатты қорқытқаны сонша, ол құлаққаптарын механикалық түрде реттеп, музыканы қосты. Музыка кенеттен үзіліп кетті.

Кенет түтін арасынан бір мүсәпір Марияға ұшып келіп, оны кеудесінен қатты итеріп жіберді. Мария айқайлап, алдынан ала киінген, қолында автомат ұстаған адамды көрді. Ер адам Марияға қарап, аузын ашты, бірақ содан кейін Шварцнеггер Марияның иығынан қолын алып, ер адамның басынан ұстап, оны сәл бүйірінен бұрап, ақсаған «денені» көзден таса етіп, лақтырып жіберді. Оның қолы Марияның иығына оралды, ал Мария оның шыныққан денесіне жабысты да қалды.

— О, ерлер, еркектер, — деді ол ақырын ғана.

Түтін тарай бастады. Мария тағы да Шварцнеггердің бетін, содан кейін оның бүкіл алпамса денесін, ашылу алдындағы ескерткіш сияқты ашық сұр плащтың астында жасырғанын көре бастады.

— Арнольд, — деп сұрады ол, — біз қайда барамыз?

— Сен білмейсің бе? — деді Шварцнеггер.

Мария қызарып, төмен қарады.

«Бәрі бірдей — алхимиялық неке?» — деп ойлады. «Ал бұл маған зиянын тигізбей ме?» «Кейінірек» дейсіз бе? Бұл қазірдің өзінде бірнеше рет болды ».

Бұл оған қарады да, оның бетіндегі әйгілі шұңқырларды көрді — Шварцнеггер күлімсіреп тұрды. Мария көзін жұмып, сәттілікке сенбей, иығында жатқан қол оны бағыттаған жерге барды.

Шварцнеггер тоқтаған кезде көзін ашса, айналада түтін қалмағанын көрді. Олар бейтаныс көшеде, гранитпен қапталған ескі үйлердің арасында тұрды. Көше қаңырап қалған, кедергісіз бос еді, тек алыстан әртүрлі дыбыстар шығатын. Шварцнеггер, әйтеуір, біртүрлі іркіліп қалды. Мариядағы түсініксіз сипаттағы күдік оны кеміріп тұрғандай көрінді және ол бұл күмәндар оны алаңдатуы мүмкін деп қорықты. Қорыққаны сонша, аяқ қолы дірілдей бастады.

«Шұғыл түрде романтикалық бірдеңе айту керек, — деп ойлады ол. — Ал, нақты не айту керек? — Маңызды емес».

— Білесің бе, Арнольд, — деп бастады бұл оның бүйіріне жабысып, — кенет... Білмеймін, бұл саған ақымақ болып көрінетін шығар... Бірақ мен сенімен шын жүректен бола аламын, солай ма?

— Әрине, — деді Шварцнеггер қара көзілдірікті өзіне қаратып.

— Мен сенің жаныңда болсам, ұшқым келеді! Маған аспан өте жақын сияқты!

Шварцнеггер басын көтеріп, изеді.

Түтіннің арасында шынында да ашық көк аспан бар еді — оны ерекше жақын деп те, алыс деп те айта алмас едіңіз.

«Әй, — деп ойлады Мария, — мен не сандырақтап тұрмын».

Бірақ тоқтауға тым кеш болды.

— Ал сіз, Арнольд, сіз жоғары ұшқыңыз келе ме?

Шварцнеггер бір сәт ойланып қалды.

— Мен де қалаймын, — деді ол.

— Мені өзіңмен бірге аласың ба? Әйтеуір, мен... — Мария ұяң жымиды, — ақыры мен жердегі адаммын.

Шварцнеггер тағы бір секунд ойланып қалды.

— Жарайды, — деді ол. — Мен сені алып кетемін, — деді.

Ол жан-жағына қарап, айналасынан өзіне ғана мәлім белгілерді іздегендей болды. Шамасы, Марияны батыл түрде қолынан ұстап, алға сүйреп апарғандықтан, ол тап сол іздегендерін тапты. Мария поэтикалық абстракциядан әрекетке тез ауысқанына таң қалды, бірақ «нағыз ер адам осылай әрекет етуі керек» деп бірден ойлады.

Шварцнеггер оны ұзын сталиндік үйдің бойымен сүйрегендей апара жатты. Бірнеше қадамнан кейін Мария өзінің жылдам адымдарына бейімделіп, оның шапанының жеңінен ұстай жүгірді. Ол жылдамдықты бәсеңдеткен бойда Шварцнеггердің қолы аса әдепті ұсынылған тірек нүктесінен оны тротуар бойымен аяусыз сүйреп апара жатқан болат серіппеге айналатынын сезді және неге екені белгісіз, бұл ой оның кіндігінен төмен тұста пайда болған шексіз бақытқа бөлеп, бар бойына жып-жылы толқындар тарап жатты.

Ғимараттың соңына жеткен Шварцнеггер салтанатты аркаға ұқсайтын қуысқа қайрыла берді. Олар аулада болғанда, Мэриге оларды басқа қалаға апарып тастағандай көрінді. Мұнда таңғы тыныштық орнады; төңірегінде түтін болмаған, тіпті, жақын жерде автомат ұстаған мазасыз адамдардың жүгіріп келе жатқанына сену де қиын еді.

Шварцнеггер Марияны қайда апаратынын анық білді. Олар әткеншектері бар шағын ойын алаңын айналып өтіп, тот басқан қоймалар арасындағы тар өткелдердің лабиринтіне сүңгіп кетті. Мария бұл жерде бәрі басқаша әрі жақсы болады деп тәтті қорқынышпен ойлады. Кенеттен өткел биіктіктегі қалайы қабырғалармен қоршалған бос кеңістікке әкелді.

Дегенмен, кеңістік толығымен бос болмады. Аяқ астында, күткеніндей, шыны бөтелкелер жатыр, сонымен қатар, бірнеше ескі дөңгелектер, Lada-ның мыжылған есігі және гараждардың жанында үнемі жиналатын әртүрлі квазимеханикалық қоқыстардың көп мөлшері болды.

Оған қоса, ұшақ та болған.

Ол бос орынның барлығын дерлік иеленді, бірақ Мария оны соңғы рет көрді, мүмкін оның миы көзінен шыққан белгілерді бірнеше секунд бойы әдейі галлюцинация ретінде сүзіп тастағандықтан болар... Мэри шын қорқып кетті.

«Бұл жерге ұшақ қайдан келеді? — деп ойлады. — Дегенмен, бұнда Шварцнеггер де қайдан келе қоймақ? Бірақ, бәрібір, түк түсініксіз».

— Бұл не? — деп сұрады ол.

— «Harrier» истребителі, — деді Шварцнеггер, — «А-4» үлгісі.

Мария оның бетіндегі әйгілі шұңқырларды анық көрді — Шварцнеггер жымиып тұрды. Мария үлпілдек қабағын сәл түйіп, жан дүниесіндегі қорқынышын алып тастап, мына металл мен әйнектен жасалған жәндікке деген қызғанышпен алмастырды, себебі, оның Шварцнеггердің жүрегінен айтарлықтай орын алғаны анық еді.

Шварцнеггер ұшаққа кетті. Өз ойына батып бара жатқан Мария бірден іске кіріспей, Шварцнеггер — трактор, ал бұл асығыс тіркеген ауылшаруашылық сүйретпесі секілді алға ұмтылды.

— Бірақ мұнда бір ғана орындық бар, — деді ол, кабинаның шыны күмбезінің астындағы орындықтың артқы жағын көріп.

— Бұл қорқынышты емес, — деді Шварцнеггер, оны көтеріп алып, бір жеңіл қозғалыспен қанатқа отырғызды.

Мария аяғын көтеріп, көлбеу дюралюминий қанаттың бетіне тұрды. Жел соғып, киімдері желпілдеп, өзінің романтикалық рөлдерінің әрқашан сәтті болатынын ойлады.

— Сен ше? — деп сұрады бұл.

Бірақ Шварцнеггер кабинада болды — ол таңқаларлық тез және ептілікпен көтерілген-ді, ал Мария «бұл монтаж немесе аралас түсірілім болуы мүмкін» деп ойлады. Кабинадан басын шығарып, күлімсіреп, оған бас бармақ пен сұқ саусақтың біріктірілген сақинасын көрсетті. Мария «мұны неке жүзігіндей қабылдау керек шығар» деп түйді.

— Фюзеляжға отырыңыз, — деді Шварцнеггер, — Қанаттар аяқталар тұсқа. Қорықпа. Бұл карусель деп елестетіңіз. Ат үстінде отырғандай елестет.

— Сіз барасыз ба...

Шварцнеггер басын изей бастады.

Оның қара көзілдірігі Марияның жан дүниесіне тіке қарады, дәл қазір тағдыры шешіліп жатқанын түсінді. Бұл міндетті түрде тапсыратын емтихан сияқты болды. Шварцнеггерге жақын болуға лайық әйел қорқақ және өрескел жаратылыс, тек жыныстық және тұрмыстық негізде жалқау, сериялық интригаларға жарамды тіршілік иесі бола алмаса керек. Ол өлімді тік тұрып қарсы алуға қауқарлы, жылы жымиыстан басқа сезімдерді байқатпайтын жан болмақ, шамасы. Мария жымимақ болған, солғын шықты.

— Тамаша идея, — деді ол. — Тоңып қалмаймын ба?

— Біз ұзаққа бармаймыз, — деді Шварцнеггер.

Мария иығын көтеріп, қанатының үстінде балық омыртқасындай шығып тұрған фюзеляжға қарай абайлап басып, оның бетіне ақырын отырды.

— Жоқ, — деді Шварцнеггер. Біз Калифорниядағы ранчоға барғанда, сіз Amazon боласыз. Енді дұрыс отырыңыз. Ұшырып әкетеді.

Мария бір сәт кідірді.

— Бұрылыңыз, — деді ол.

Шварцнеггер аузының сол жақ қиығымен жымиып, бұрылды. Мария аяғын дюраль жотасының үстінен лақтырып, фюзеляжды басып өтті. Астындағы темір суық әрі шық тұнғаннан сәл дымқыл болды. Ол күртесін астына салу үшін жартылай көтерілді, кенет оған денесінің ең нәзік бөліктері шалқасынан жатқан темір адамның қырлы жамбастарына төселгендей көрінді. Ол дірілдеп кетті, бірақ бұл қысқа галлюцинация бірден аяқталды. Оның орнын тоңазытқыштан шығарылған табада отырғандай сезім басты. Оған не болып жатқаны аздап ұнай бастады.

— Арнольд, — деп шақырды ол, — мұны істеуіміз керек екеніне сенімдісің бе?

Ол бұл сөздерді мүлде басқа жағдайлар үшін сақтап қойған, бірақ енді олар оның аузынан өздігінен шығып кетті. Шварцнеггер бірнеше секунд ойланып қалды.

— Сіздің зәу биікке көтерілгіңіз келді ғой, — деді ол.— Бірақ қорықсаң...

— Жоқ, — деді Мария өзін-өзі жеңіп, — мен мүлде қорықпаймын. Мен саған сонша қиыншылық келтіріп жатырмын.

— Ешқандай қиындық жоқ, — деді Шварцнеггер. Қазір өте шулы болады, сондықтан, құлаққапты ки. Айтпақшы, сен не тыңдап тұрсың?

— «Джихад Кримсон», — деді Мария құлағындағы кішкентай қызғылт жастықшаларды реттеп.

Шварцнеггердің беті тасқа айналған. Сутегі тотығымен түссіздендірген шашын желпіген жел болмаса, Мария шын Шварцнеггерді түсірілім тобынан бір пысық манекенмен алмастырып қойған деп түсінер еді.

— Не боп қалды? — деп қорқа сұрады бұл.

Шварцнеггер біраз уақыт қозғалмады. Көзілдірігінің линзаларында біртүрлі қызыл жалқындар дірілдеп тұрды — Мария оларды гараждардың артынан көтерілген қураған үйеңкі жапырақтарының шағылыстары деп ойлады.

— Арни, — деп шақырды ол.

Шварцнеггердің аузы бірнеше рет дірілдеп, содан кейін, оған қозғалу қабілеті қайта оралды-ау, шамасы. Басын бұрған — бұл оған күшпен берілді, айналатын подшипникке құм түсіп кеткендей. Ол:

— Crimson Jihad? — деп сұрады.

— «Джихад Кримсон», — деп жауап берді Мария. — Нусрат Фатех Али Хан Роберт Фрипппен. Не қылды?

— Әшейін, — деді Шварцнеггер.

Оның басы кабинаға кіріп кеткен. Төменде, ұшақтың темір қарынының астындағы бір тұстан электр ызыңы естілген, енді бірнеше секундтан кейін ол құбыжық үнге ұласып, алапат айқайға айналды — Мария көбік жастықшалардың құлағына бастырыла кіріп бара жатқанын сезгендей болды. Сосын ақырын тербеліп, қоймалар төмен түсіп, артқа қалқып кетті.

Қайықтай екі жаққа кезек теңселіп барып, Харриер биікке тік көтерілді — Мария ұшақтардың бұлай ұша алатынын білмейтін. Ол көздерін тарс жұмып алса, мұның соншалық қорқынышты бола қоймайтынын ойлаған, алайда, үрейінен қызығушылығы басым түсіп, бір минутқа жетпей қайта ашып алды.

Көзін ашқан бетте бірінші көргені оған төніп келе жатқан терезе болды. Бұл көріністің жақын болғаны сонша, Мария бөлмедегі теледидар экранынан зеңбірегін бұған қарай бұрған танкті анық көрді. Экрандағы танк атып жіберіп, дәл сол сәтте ұшақ қатты қисайып, қабырғадан алыстап кетті. Қанатқа қарай шығып кете жаздаған Мария қорыққаннан шыңғырып жіберген, бірақ ұшақ тез-ақ теңеліп, қалпына келді.

— Антеннаны ұста! — деп айқайлаған Шварцнеггер, кабинадан басын шығарып, қолын бұлғады.

Мария көзін төмен түсірді. Тура мұның көз алдында фюзеляждан металлдан жасалған, ұшын дөңгелете қалыңдатқан ұзынша зат шығып тұрды — оны бұрын қалай байқамағаны белгісіз. Ол келте кесілген, тар ауқымды тік қанат сияқты көрініп, бірден аса бір ыңғайсыздау баламалар Марияның ойына орала кетті. Дегенмен, мынаның мөлшері нақты өмірде кездесетіннен әлдеқайда үлкенірек болса керек. Осы қуатты құрылғының шодырайып тұрғанына бір қарағаннан-ақ оның жан дүниесіндегі қорқынышты қуаныш алмастырып, осынау қажыған Мигельдер, кір-қожалақ Ленялар мен мас Ивандардан әбден жерініп жүргенде шаршауын басылып, шабыттанып шыға келді.

Мұнда бәрі мүлде басқаша болды: антеннаның ұшар басындағы қалың дөңгелектің кішкене саңылаулары душ шүмегінің себезгісіне сәл ғана ұқсайтын, сөйте тұра, өмір мен махаббаттың бізге беймәлім, жердегіден тысқары түрлері туралы ойлануға мәжбүрлейтін. Мария мұны саусағымен нұсқап, Шварцнеггерге сұраулы кейіппен қарады. Ол басын изеп, кең көсіле күлгенде тістерінен күн сәулесі көрінді.

Мария қазір басынан өткеріп жатқан жағдайды бала кездегі арманының орындалуы деп ойлады. Кейбір фильмдерден кейін ол ұзақ уақыт бойы ертегілерге ентелей кіріп, суреттерге телміре қарап, өзінің айдаһардың немесе алып құстың арқасына қонақтап, аспанда ұшып бара жатқанын елестететін. Енді бұл шынымен де болды. Мүмкін мүлде олай емес те шығар, бірақ, — деп ойлады ол, қолын антеннаның болат басына қойып жатып, — армандардың ұдайы біз күткеннен басқаша орындалатыны да бар ғой.

Ұшақ сәл қисайып, Мария бұл ауытқудың оның қолы антеннаға тиіп кетуіне байланысты болғанын байқады. Оның үстіне, ұшақтың қозғалысында қандай да бір таңғаларлық құпия бардай, ал антенна оның ең сезімтал бөлігі сияқты болып көрінді. Мария алақанын болат ұстынның үстінен жүргізіп, оның жоғарғы жағын қатты қысып ұстай алды. «Харриер» жүйкесі сыр бергендей, қанаттарын сілки қағып, тағы бірнеше метр биіктікке көтерілді. Мария «ұшақ өзін төсекке таңып тастаған еркек сияқты ұстайды» деп ойлады. Тап сол күйдегі еркек секілді не оны құша алмайды, тек бар денесімен дірілдеуге ғана мүмкіндігі бар — ұқсастық оның қанаттардың дәл артында отыруымен күшейе түскендей; қанаттар, қозғалуға қауқарсыз демесең, екі жаққа жайылып, бұлшық еттері бұдырайып тұрған аяқтардай көрінетін.

Бұл қызық болғанымен, күрмеуі тым күрделі-ақ еді. Мария мына үлкен болат құстың орнына қоймалар арасындағы бос кеңістіктен кәдімгі жиналмалы төсек табылғанын өте қатты қалады. Бірақ Шварцнеггермен бұл жағдайдың басқаша болуы мүмкін емес еді-ау деп ойлады. Ол кабинаға зер сала қарағанымент көп нәрсені көре алмады, өйткені, күн әйнекпен шағылысып тұрды. Ол креслода отырған күйінде мұның қолының қимылымен бірге басын бір жақтан екінші жаққа бұрып жатқандай әсел қалдырған.

«Әлгі кинодағы металлдан жасалса да, пішімін өз қалауынша құбылта беретін роботтыкі қандай болды екен? Әртүрлі шығар, кім білсін?!» — деп ойлады Мария, антеннаға екінші қолын да қойып жатып.

Бұл уақытта ұшақ зәу биікке көтерілген. Үйлердің шатырлары әлдеқайда төменде қалып, Марияның көз алдында Мәскеудің керемет көрінісі ашылды.

Шіркеулердің күмбездері қаланың күллі түкпірлерінен жарқырап, еш мағынасыз тойтармаларды тығыз қадап тастаған алып былғары күрте сияқты көрінді. Мәскеудің жоғары жағындағы түтін Марияның жағалау бойымен жүргенде көрінгенінен әлдеқайда аз екен. Кейбір жерлерде ол шынымен үйлердің үстіне көтерілгенімен, мұның өрт, йа, зауыт мұржаларының шығарындылары немесе жай ғана төмендегі бұлттар екені анық болмады.

Әр бөлігінің былығып жатқанына қарамастан, қаланың жалпы көрінісі аса ажарлы болатын. Алайда, бұл сұлулықтың түп-төркіні белгісіз болып, жұмбақ күйінде қалды. «Ресейде ылғи осылай ғой», — деп ойлады Мария қолын суық болаттың үстінен жүгіртіп, — «Тамсанасың да жылайсың, тамсанған нәрсеңе мұқият қарасаң, құсып жіберуің мүмкін».

Кенет ұшақ дірілдеп, ұстынның жоғарғы жағы алақанында біртүрлі бос салбырап тұрғанын сезді. Ол қолын тез тартып алғанда саңылаулары бар металл тұтқа антеннадан жұлынып түсті де, фюзеляжға соғылып, төмен қарай ұшып кетті. Ал оның бұрынғы қуатынан бұрандалы ұшы бар қысқа түтік пен одан шығып тұрған көк және қызыл түсті сымдар ғана қалды.

Мария назарын кабинаға аударды. Әйнектің артында Шварцнеггердің басы ағараңдап, қозғалыссыз қарақұсы ғана көрінді. Алғашында Мария «ол ештеңе байқамаған болар» деп ойлады. Сосын оның есінен танып жатуы мүмкін екені ойға оралды. Ол абдырап жан-жағына қарады да, ұшақтың тұмсығы баяу, белгісіз бұрылып жатқанын байқап, болжамының шынға айналғанына сенімді болды. Не істеп жатқанын түсінбесе де, фюзеляждан қанаттарының арасындағы тегіс алаңқайға аударылып (антеннаның шолақ діңгегі оның күртешесіне ілініп, жыртып кетті), кабинаға қарай еңбектей жөнелді.

Шам ашық болатын. Қанатта жатқан Мария көтеріліп, айғайлап бақты:

— Арни! Арни!

Бірақ жауап болмады. Ол сақтана жүріп, төрттағандай тұрғанда желден желкілдеген желке шашының дірілін ғана байқады.

— Арни! — ол тағы дауыстап көрді.

Шварцнеггер оған басын бұрып қарады.

— Құдайға шүкір! — Марияның дауысы жарылып шыққан еді.

Шварцнеггер көзілдірігін шешіп қойды.

Оның сол көзі сәл сығырайып, ап-анық, әйткенмен, өлшеусіз күрделі сезімдер ауқымын білдіріп, олар тең дәрежеде һәм қатаң тәртіппен өмірге құштарлық, күш-қуат, бала-шағаға деген дені дұрыс сүйіспеншілік, «Жапониямен күрделі күресте американ көлік құрылысының бәсі артық түссін» деген ізгі ниетті қолдау, сексуалды азшылықтар құқығын мойындау, феминизмге қатысты жеңіл әзіл және демократия мен иудейхристиандық құндылықтар түбінде бар зұлымдықты жеңеді» деген нық сенім арасында тарап кеткендей болатын.

Бірақ оның оң көзі мүлде басқаша еді. Тіпті оны көз деп айту қиын болды. Кеуіп қалған қан жолақтары бар жыртылған көз ұясынан тері астынан шыққан сымдар жалғанған, күрделі металл қондырғыға бекітілген үлкен ақ қалға ұқсайтын дөңгелек шыны линза Марияға тесіле қарап тұрған-ды Линзаның кіндік тұсынан көз қарықтырар қып-қызыл сәуле жарқырап, мұны Мария өз жанарына жеткенде ғана байқады.

Шварцнеггер жымиды. Сонымен бірге оның бетінің сол жағы күлімдеген кезде Арнольд Шварцнеггердің бет-әлпеті нені білдіруі керек болса, соны сездіріп, балаларға тән қуақы әрі әбжіл кескін кесім шығарғандай болды: бұл адам ешқашан жамандық жасамайды, ал алда-жалда бірнеше азғынның ажалына себепкер болуы үшін камералар әлгілердің нәйіс әрекеттерін әртүрлі бұрыштардан бірнеше қайтара түсіруі керек шығар. Бірақ күлімсіреу оның бетінің сол жағына ғана тиді, ал оң жағы сол сұп-суық, қорқынышты және мүлдем өзгеріссіз қалпында қалды.

— Арнольд, — деді Мария абдырап, орнынан тұрып, — Арнольд, неге бүйттің? Доғар енді!

Бірақ Шварцнеггер жауап бермеді. Ал келесі сәтте ұшақ қатты қисайып кетті де, Мария қанат бойымен төмен сырғи жөнелді. Жолай бетін бірнеше рет түрлі шығыңқы тетіктерге соғып, содан кейін оның астында мүлдем тірек қалмай, басы бүтін жоғалып кетті. Ол «құлап бара жатырмын» деп ойлап, өзіне қарай ұшып келе жатқан ағаштар мен шатырлардың көрмеу үшін көзін тарс жұмып алды. Бірнеше секунд өтсе де, ештеңе болмады. Мария іргесінде қозғалтқыштың әлі де дірілдеп тұрғанын байқап, көзін ашты.

Оның ұшақ қанатының астына ілініп тұрғаны белгілі болды. Күртешесінің капюшоны әлдебір тірек торабына жабысып қалып, бұл сол шығыңқы темірдің зымыран екенін әрең түсінді. Ұшына қарай кеңейе түсетін оқтұмсығы бар зымыран бірнеше минут бұрын өз қолында болып, біраз әурелеген антеннаға ұқсап тұр. Мұны көрген ол «Шварцнеггер өзінің махаббат ойындарын жалғастыруда» деп шешті. Бірақ бұл тым асқынып кеткендей көрінді. Анығында, оның бетінің бірнеше жері көгеріп, жарылған ерінінен ұртына қан құйылып жатса керек.

— Арнольд, — деп айқайлады ол, бетін бұрып, кабинаға қарай қолдарын бұлғап, — тоқта! Бұлай болғанын қаламаймын! Естимісің? Мен қаламаймын!

Ақырында ол Шварцнеггердің кабинасы мен күлімсіреген жүзін көре алды.

— Мен мұны қаламаймын, естисің бе? Саған ұнағанымен, маған ауыр соғып жатыр!

— No? — деп аңырған ол қайта сұрады.

— Жоқ! Жоқ!

— O. K., — деді Шварцнеггер. — You are fired.

Келесі мезетте оның басы кілт артқа шегінгенде адам ақылына сыймайтын бір күш Марияны ұшақтан алшаққа алып кетті де, ол бірнеше секундтың ішінде кішкентай күміс құсқа айналып, ұзыннан ұзаққа ұласқан түтін көшіне ілесіп берді. Мария бетін алға бұрып, оған қарай жүзіп келе жатқан Останкино телемұнарасының ұшын көрді. Оның орта тұсының жуандығы тез арада арта түсіп, Мария соққыдан мезет бұрын ақ жейделі, галстук таққан әлдебір адамдарды анық көріп үлгерді. Үстел басында отырған олар әйнектің қалың қабатынан бұған таңдана қарап тұрған-ды.