На прыроду
Карысць, вядома ж. Паветра, да прыкладу, — усе гарадскія людзі спасылаюцца на гэтае паветра, і заўсёды з аднолькава захапляючай інтанацыяй, альбо ў збітых да немагчымасці банальных паэтычных выразах. «Наталіцца» чымсьці там. «Водарам траў». «Гаючым настоем сасны» — як вам? «Мядовым духам палёў» — за такое наогул трэба прымацаваць ланцугом да батарэі і лупасіць, лупасіць томікам вершаў члена Саюза расійскіх пісьменнікаў, пажадана Валагодскага аддзялення.
Усё гэта падман і парфумерыя, гэтак жа як і ўсе гэтыя нашы шэзлонгі, якія вынеслі на сонейка, як кубачак кавы на верандзе з вокнамі, расчыненымі, разумееш, проста ў зараснік бэзу, як пікнікі на кучаравай траўцы, абавязкова з дыхтоўнымі мангаламі і спіралямі ад камароў. Усё гэта — спроба ўгаварыць і адгаварыць тое невядомае, жудаснае, шумлівае — альбо тое, што набліжаецца моўчкі і дзьме вам прама ў твар — альбо яно ўжо наблізілася і стаіць якраз за спінай. Тое, што адганяеш, тое, што прыйдзе абавязкова.
Зорнае неба прыйдзе і апусціцца, душам нашым страшна ад зорнага неба. Але спачатку навакольны свет пацямнее і адсырэе, адступіць, і змоўкне, і сыйдзе ў нікуды. Рамонкі там якія-небудзь, — гэта яны днём рамонкі, гэта яны ў дзіцячых песеньках рамонкі, а ноччу, а на самай справе хто ж яны? І ў чым іх уласны, бязгучны, для саміх сябе, сэнс? Не ў тым жа, каб пазіраваць для партрэта на эмаліраваным чайніку?
А трава? А ружы? Яны ж нас не любяць, ім нават не пляваць на нас, ім ніяк, ім усё роўна, гэта мы водзім вакол іх карагоды, — два прытопы, тры прыхлопы, — мы, дэбілы прыроды, якія запамяталі яе мову, не ведаюць яе мэтаў, не разумеюць, навошта раскручваецца бела-ружовай спіраллю, што ўсё набягае і набягае, чароўная дзяўчынка саду, і чаму яна, якая ніколі не чула аб фрактальнай геаметрыі, аб мностве Мандэльброта, усё круціць і круціць сваю матэматыку, а тая так прыемна пахне, а ўжо змяркаецца, ужо сыра, ужо ад травы, якую нядаўна скасілі, пацягнула моцным пахам марганцоўкі.
Падстрыгчы газон. Запаліць цьмяныя садовыя ліхтары. Замкнуць брамку, спусціць сабаку, адгарадзіцца ад усялякіх падазроных людзей, накапіць грошай на высокую агароджу з цэглы, на ахову. Не дапаможа: нікуды не схавацца ад травы, ад бязгучнага рыкання зорак, ад ружы, якая цішком робіць сваю незразумелую справу. Але ж дзеля іх вы і куплялі дачу, хваляваліся, гандляваліся, крыўдавалі, высвятлялі і трыумфавалі. Будзем паветрам дыхаць! Свежым паветрам! Бліжэй да прыроды, да кузурак розных!
Мы бяжым з гарадоў, бяжым прэч ад змучанасці, ад цісканіны, ад потных будняў, ад валасоў, што ўсё часцей застаюцца на грэбені, ад цёмных кругоў пад вачыма. Бяжым далёка, праз палі, лугі і лясы, і дабягаем нарэшце да белага доміка ля сіняга мора: вось дзе мы жадаем жыць! Каб і паэзія з какосам, і пляж з парасончыкам! А ўвечары белае віно... і яшчэ белае віно, і затым яшчэ і яшчэ... каб заліць увесь гэты жах, што падступае да сэрца, каб не глядзець на жудаснае, каб запамятаць гулкі зорны храм, і жахлівы шоргат мора, і здранцвенне гор, запамятаць, што вісіш на тонкай нітачцы, у непапраўнай адзіноце, у пустыне прыроды, і што ні жук табе не сябар, ні кальмар не таварыш.
Бог выклікае чалавека, нікчэмную і ўлюбёную істоту сваю, на перамовы ў пустыню. Бог выходзіць з прыцемкаў і стаіць у нас за спінай. Бог прызначае нам спатканне з рамонкам — аглушальнае спатканне без слоў, вочы ў вочы. Бог кладзецца травой пад нагамі, дзьме ветрам, брэша сабакам, б’ецца хваляй аб бераг, бяжыць воблакам, сніцца сном, льецца віном. Астатняе — таямніца перамоў.
Усё гэта падман і парфумерыя, гэтак жа як і ўсе гэтыя нашы шэзлонгі, якія вынеслі на сонейка, як кубачак кавы на верандзе з вокнамі, расчыненымі, разумееш, проста ў зараснік бэзу, як пікнікі на кучаравай траўцы, абавязкова з дыхтоўнымі мангаламі і спіралямі ад камароў. Усё гэта — спроба ўгаварыць і адгаварыць тое невядомае, жудаснае, шумлівае — альбо тое, што набліжаецца моўчкі і дзьме вам прама ў твар — альбо яно ўжо наблізілася і стаіць якраз за спінай. Тое, што адганяеш, тое, што прыйдзе абавязкова.
Зорнае неба прыйдзе і апусціцца, душам нашым страшна ад зорнага неба. Але спачатку навакольны свет пацямнее і адсырэе, адступіць, і змоўкне, і сыйдзе ў нікуды. Рамонкі там якія-небудзь, — гэта яны днём рамонкі, гэта яны ў дзіцячых песеньках рамонкі, а ноччу, а на самай справе хто ж яны? І ў чым іх уласны, бязгучны, для саміх сябе, сэнс? Не ў тым жа, каб пазіраваць для партрэта на эмаліраваным чайніку?
А трава? А ружы? Яны ж нас не любяць, ім нават не пляваць на нас, ім ніяк, ім усё роўна, гэта мы водзім вакол іх карагоды, — два прытопы, тры прыхлопы, — мы, дэбілы прыроды, якія запамяталі яе мову, не ведаюць яе мэтаў, не разумеюць, навошта раскручваецца бела-ружовай спіраллю, што ўсё набягае і набягае, чароўная дзяўчынка саду, і чаму яна, якая ніколі не чула аб фрактальнай геаметрыі, аб мностве Мандэльброта, усё круціць і круціць сваю матэматыку, а тая так прыемна пахне, а ўжо змяркаецца, ужо сыра, ужо ад травы, якую нядаўна скасілі, пацягнула моцным пахам марганцоўкі.
Падстрыгчы газон. Запаліць цьмяныя садовыя ліхтары. Замкнуць брамку, спусціць сабаку, адгарадзіцца ад усялякіх падазроных людзей, накапіць грошай на высокую агароджу з цэглы, на ахову. Не дапаможа: нікуды не схавацца ад травы, ад бязгучнага рыкання зорак, ад ружы, якая цішком робіць сваю незразумелую справу. Але ж дзеля іх вы і куплялі дачу, хваляваліся, гандляваліся, крыўдавалі, высвятлялі і трыумфавалі. Будзем паветрам дыхаць! Свежым паветрам! Бліжэй да прыроды, да кузурак розных!
Мы бяжым з гарадоў, бяжым прэч ад змучанасці, ад цісканіны, ад потных будняў, ад валасоў, што ўсё часцей застаюцца на грэбені, ад цёмных кругоў пад вачыма. Бяжым далёка, праз палі, лугі і лясы, і дабягаем нарэшце да белага доміка ля сіняга мора: вось дзе мы жадаем жыць! Каб і паэзія з какосам, і пляж з парасончыкам! А ўвечары белае віно... і яшчэ белае віно, і затым яшчэ і яшчэ... каб заліць увесь гэты жах, што падступае да сэрца, каб не глядзець на жудаснае, каб запамятаць гулкі зорны храм, і жахлівы шоргат мора, і здранцвенне гор, запамятаць, што вісіш на тонкай нітачцы, у непапраўнай адзіноце, у пустыне прыроды, і што ні жук табе не сябар, ні кальмар не таварыш.
Бог выклікае чалавека, нікчэмную і ўлюбёную істоту сваю, на перамовы ў пустыню. Бог выходзіць з прыцемкаў і стаіць у нас за спінай. Бог прызначае нам спатканне з рамонкам — аглушальнае спатканне без слоў, вочы ў вочы. Бог кладзецца травой пад нагамі, дзьме ветрам, брэша сабакам, б’ецца хваляй аб бераг, бяжыць воблакам, сніцца сном, льецца віном. Астатняе — таямніца перамоў.
