Hytaý çakmakly gyz
Meshur moskwaly heýkeltaraş Zurab Seretelliniň neske toplaýandygyny köp adam bilýän däldir. Özüniň hobbisini, hiç hili ýazgarar ýaly zat bolmasa-da, näme üçindir aýan edip ýörmeýärdi.
Şol aýazly, moskwanyň howasy üçin tötänleýin — otuz birinji dekabrda şowly gar ýagan agşam, Waleriý Krylow Puşkiniň meýdanynyň ýakynynda antikwar salonyň ýanynda durdy we edil şu wagtjyk satyn alan neskesini synlaýardy.
Neske — ol Rossiýada-da neske. Agaçdan ýa-da süňkden ýasalan bäş santimetre golaý boýly heýkeljik, agaçdan ýa-da pil süňkünden ýasalan brelok. Jübi oýlap tapmadyk ýaponlar oňa açarlaryny, temmäki üçin trubkalaryny, harakiri üçin pyçajyklaryny we beýleki gerekli ownuk-uşak zatlaryny asypdyrlar. Onsoň daňyny billerinden asypdyrlar we özlerinden göwünleri hoş bolup, ýolda öňlerinden çykanlara baýlyklaryny görkezip ýöräpdirler. Umuman — häzirki döwürde düýbünden peýdasyz we şonuň üçin hem şeýle bir erbet gymmat zat.
Ýöne sen kiçiräk gymmat baha metallary eredýän zawodyň başlygy bolsaň we saňa Moskwada müşderi şeýle bir gerek bolsa, onda heýkeltaraş-monumentalistden gowy tanyş bolmaz. Beýik heýkeltaraş diňe bir bürünji Moskwada galan zawodlaryň hemmesini bilelikde hasaba alanyňdakydan hem köp ulanýardy! Geljekki müşderiniň ünsüni özüňe çekmegiň gowy usuly — onuň kiçijek gowşak damaryny ýumşatmak üçin... häzirki ýagdaýda — neske sowgat bermekdi.
Bu ýerde bir zady bellemek gerek, sungatyň inçe gurşawynda we toplamagyň mundan hem has inçe materiýasynda pul hemme zatdan güýçli däldi. Gijeki küýzeleri toplaýan käbir kolleksionerleriň öňünde bir çemodan dollary görkezäý — barybir ol özüniň gowy gören ekzemplýaryndan, Beýik Fridrihiň ýörişde ulanan, eplenýän gorşogyndan düşmez. Neske hem şeýle. Puluň bolmagy ýeterlik däl, bagtyň çüwmegi, beýleki garyp däl kolleksionerleri we özleriniň hyjuwlaryny kanagatlandyrmak üçin hemme zada taýýar adamlary öňürtmek gerekdi.
Waleriniň hakykatdan hem bagty çüwdi. Näme üçin we nähili bagtynyň çüwendiginiň gürrüňini etmäliň — sebäbi bagtyň çüwmegi tötänleýin iş däl. Näme bolsa-da, ol häzir özüniň köneje “Pežosynyň” ýanynda durdy we ýapon brelogyna adatça ýüzüniň düwürtügini üstünlikli gysan adamda bolýan kanagatlanma we ýigrenç garyşan duýgy bilen garap durdy.
Neske kiçijik pökgi ýaňakly, esgilere dolanan we öňünde mejme tutup duran gyzjagazy şekillendirýärdi. Podnosda kiçijek uzynja zatlar zordan görünýärdi.
Neske katalogynda ol “Susili gyzjagaz” diýip atlandyrylýardy.
— Susi-pusi, — diýip, Waleriý hüňňürdedi. — Näme bolsa-da dogry ýazypdyrlar...
Eýýäm öýüne gitmäge wagt bolupdy — eşigini çalşyp, azajyk konýak içip, sürüjini çagyryp we bir gowy, köplere belli bolmadyk ýere oturmaga gitmelidi. Ol ýerde meşhur heýkeltaraşa ýapon bäsdeşleriň döreden zadyny görkezip biler. Waleriý aýalyny gyzy eýýäm bir hepde mundan öň Pariže roždestwo dynç alyşyna iberipdi. Şeýlelik bilen, täze ýyl agşamy galmagally we içhä-içişlikli bolmagy ahmal, tersine, romantiki we tolgundyryjy bolmagy hem mümkindi. Diňe telekeçiler öz maşgalalaryny daşary ýurda dynç almaga ibermeýärler, köplenç olaryň özleri hem gidýärdiler...
Tüwi ruletli (Waleriýniň pikirine görä, bu tagam, birbada hem süýjüdi hem agyrdy) kiçijik ýapon söwdagärjigini synlamagy dowam edip, Krylow çilime elini ýetirdi. Ol ruluň başynda çilim çekmegi gowy görmezdi.
— Daýy, çakmagy alaýyň, — diýýän çekinjeň ses onuň gulagyna ildi.
Waleriý yzyna garady. Ýanýodada kiçijek, on ýaşlaryndaky, gyzjagaz durdy. Onuň neýlon, özüne has uly bolýan we islendik üçin örän kirli penjegi bardy. Onuň kurtgasynyň üstünden uly ýaşlylaryň örän inli şarfy dolanypdyr. Örülen ýüň şapgajygy bardy.
Üşän, eýýäm gögerip başlan aýajyklarynda gyzjagaz aýakgap gutusynyň gapagyny tutup durdy. Kartonyň üstünde, gar basan, dürli reňkli hytaý çakmaklary ýatyrdy.
— Özümiňki bar, — diýip, Waleriý azgyrylyp goýberdi. Ol metro soňky gezek üç ýyl mundan öň münüpdi, köçelerde dilegçileri we gedaýlary hem käwagt görýärdi. Megerem olaryň onuň hatda gaharyny hem getirenokdy, ýöne ol biraz özüni ýitirdi we onda gyzgyn duşa suwa düşmek islegi döredi.
Gyzjagaz kesirlik bilen gapdalynda durdy.
Waleriý öz ellerinde çakmagy görüp, kiçi ýaşly dilegçi öz ýoluna gider diýen ynam bilen elini jübüsine sokdy. Ýöne çakmak kesirlik bilen tapylmak islemedi.
Gyzjagaz burnuny çekdi we burnunyň aşagynda aýasyny aýlady.
— Çakmaklaryň näçeden? — diýip, Waleriý azgyrylyp goýberdi. Umuman, ol prinsipe gidip sadaka paýlamaýardy, iliň çagasyny gowy görmeýärdi, ýöne bu gezek gyzjagaz bilen haryt-pul gatnaşyklaryna girmekçi boldy. Çilim çekmek islegi has güýçlendi, bu elmydama, haçanda çilimi çykaryp, ýöne çakmagy tapmadyk wagtyňda hemişe şeýle bolýar.
— On... — diýip, gyzjagaz pyşyrdady.
— On... — diýip, Krylow şübhe bilen aýtdy we ýene-de ownuk gözläp jübüsini sermeledi. — Sen näme bu sowukda ýarym ýalaňaç gezip ýörsüň? Sowuklarsyň — we ölersiň!
Öwüt bir hili ýasama çykdy, muny onuň özi hem duýdy. Görgüli çaganyň lezzet almak üçin çakmak satmaýandygy görnüp dur ahyryn.
— Owadan gurjajyk, — diýip, birden gyzjagaz, Krylowyň elindäki neskä seredip, aýtdy.
— Hawa, hawa, owadan... — diýip, Krylow birden haýran galyp, neskäniň we dilegçi gyzjagazyň şeýle meňzeşdigini gördi. Isleseň, “Susili gyzjagazy” “Hytaý çakmakly gyzjagaz” diýip atlandyryp boljakdy, ýöneliginemi näme şol wagtda hiç hili çakmaklar bolmandyr. Ýöne hatda bu-da esasy zat däldi! Olaryň ýüzleri örän meňzeşdi!
Ol aldanýan bolaýmaýyn diýip, gödeklik bilen gyzjagazyň egninden tutdy we witrinadan düşýän yşyga tarap öwürdi. Onuň öňünde çommalyp oturdy. Neskeni uzadylan elinde tutup, ýene-de ýüzleri deňeşdirdi. Munuň bolaýşyny! Edil ýasalanda ussatyň öňünde oturan ýaly!
— Be bolaýşyny, — diýip, Waleriý haýran galdy. — Asyrlar geçýär, ýöne adamlar üýtgemeýär ... diýmek, ýaponlar öň hem adamlara meňzäpdirler-dä?
— Meniň hiç haçan gurjagym bolmandy, — diýip, gyzjagaz birden gamly aýtdy.
Waleriý hüňürdedi, jübüsinden ýüzlük çykardy we ony çakmaklaryň arasynda goýdy.
— Bar “Çagalar dünýäsine”, balajyk! Özüňe gurjak satyn al...
Gurjak näçe durýarka? Waleriý birden onuň bahasyny bilmeýändigine göz ýetirdi. Öz gyzy şu gyzjagazdan birazajyk uludyr, gyzynyň otagy oýunjakdan doly... ýöne ol hiç bolmanda bir gezek gyzyna özi oýunjak aldymyka? Ýa-da aýaly, ýa-da enekesi...
— Me, özüňe „Barbi“ satyn al, — diýip, Krylow kartonjygyň üstüne bäş ýüz rubl taşlady. Eger täze ýyl gijesi gowulyk etmeli bolsa — onda näme üçin ownukçyl bolmaly.
— Maňa bu gerek, — diýip, gyzjagaz, neskeden gözüni aýyrman, berk aýtdy.
Waleriý ýylgyryp, kellesini ýaýkady:
— Ýok, çagajyk. Bu gurjagyň bahasy ... neme örän gymmat. Özüňe başgasyny satyn al we ejeň ýanyna git...
— Bagyşlaň, men şeýle erjel, — diýip, gyzjagaz duýdansyz, kartonjygy aşak goýberip, aýdyp goýberdi. Kartonjyga doňup ýelmeşen çakmaklar, hatda ýere hem gaçmadylar. — Ýöne adatdan daşary ýagdaýlar meni siziň gowulyk we rehimdarlyk etmäge bolan roždestwo sebäpli meýliňizden peýdalanmaga mejbur edýär...
Heniz hem otlanmadyk çilim Krylowyň agzyndan gaçdy. Ol gyssanyp turdy we maşynyna tarap ädim ätdi.
— Megerem, men şowsuz gün saýlandyryn? — diýip, gyzjagaz onuň yzyndan gyzyklandy. — Ýöne siziň kalendarlaryňyz bulam-bujar, siz roždestwony iki gezek baýram edýärsiňiz, şonuň üçin iki baýramçylygyň aralygynda duran güni saýlap aldym...
— Däli, — diýip, Krylow maşynynda gizlenip, gysgaça aýtdy. Dwigateli işletdi, onsoň, gyssagly neskeni jübüsinde gizledi. Ol gyzjagaza gyýa seredip — ol hem oňa seredýärdi, sessiz dodaklaryny gymyldadýardy. — Däli ýa-da belkajyk. Diňe mesele, kimde?
Gyzjagaz ýitirim boldy. Bardy — birden hem ol ýok.
— Mende, — diýip, Krylow pikir etdi we ol birhili boldy. Bu ne bela? Tohumymda hiç haçan däliler bolmandy... ol maşynyny ýuwaşja ýerinden gozgady.
— Siz düýbünden sagdyn, — diýip, arka tarapdan ses geldi. — Emma...
Krylow howsala bilen tormozlara basdy. Yzyna öwrüldi.
Gyzjagaz, şol öňküsi ýaly elinde kartonjygy gysyp, yzky oturgyçda otyrdy. Ol Krylowyň ýüzüne päk çaga gözjagazlary bilen seredýärdi.
— Babsylyň ýeňil görnüşi, başlanjak bolýan prostatit, öt haltanyň diskineziýasy. Galan zatda siz sagdyn, — diýip, gyzjagaz gaýtalady. — Şeýlelik bilen, men ýerliksiz wagty saýlanym üçin ötünç soraýaryn. Ýöne, täze ýyl gijesi ortaça hasap bilen alnanda “soçelnik” hasaplanýar we Siz gowy iş etmäge has ýokary meýilli bolýarsyňyz.
— Sen kim özi? — diýip, Krylow gygyryp goýberdi. — Sen nädip maşyna girdiň?
— Men kiçijik bir gyzjagaz. Men özümi giňişlige görä ýerimden üýtgetdim. Siz meni diňlejekmi?
— Sen näme üçin beýle gürleýäň? Gyzjagazlar beýle gürlemeýär!
Gyzjagaz uludan dem alyp goýberdi:
— Meniň sözüme düşünmek üçin kynmy? Güýjüňizi jemläň, haýyş edýärin! Hemme zat örän aňsat, men — geljekden.
Waleriý başyny yrap goýberdi:
— Hawa. Men bolsa Marsdan.
— Meňzemeýärsiňiz, — diýip, gyzjagaz kesgitli aýtdy. — Şeýle, men geljekden, men wagt içinde syýahat edýärin. Takyk wagty size bilmek hökman däl.
Krylowy azajyk gyzyklanma gurşap aldy:
— Sen geljekden diýýäňmi? Bolup bilmejek zat, diýmek? Bizde wagt içinde syýahat edýänler bu ýerde örän köp. Nirä barmasaň — diňe şolar gabat gelýär.
— Ine dogry däl, — diýip, gyzjagaz öýkeledi. — Ýok, bu ýerde başga syýahatçy ýok. Siziň ýaňsylamaňyz ýerlikli däl!
— Eger sen geljekden bolsaň we sen bu barada şeýle aňsat gürrüň berýäň, onda näme üçin wagt içinde syýahat edýänler barada hiç kim bilmeýär? Näme üçin başga hiç kim olara duşmandyr?
— Siziň wagtyňyzda hiç kim syýahat etmeýär, — diýip, gyz üzül-kesil aýtdy. — Munda näme gyzykly zat bar? Ekologiýa erbet, iýmitiň hili pes, adamlar gaharjaň, medeniýet sada, estetiki däl uruşlar... Hemmeler Gadymy Gresiýa, Orta asyrlara, Gadymy Hytaýa we Ýaponiýa gidýärler... ol ýerler owadan!
Krylow näme diýjegini bilmedi.
— Şeýlelikde, — diýip, gyzjagaz sözüni dowam etdi. — Men — wagt içindäki adaty syýahatçy. Men on ýaşymda. Ýöne, siz biynjalyk bolmaň, men akyl taýdan uly adam ýaly ösen.
— Ynanmaýaryn, — diýip, Krylow berk aýtdy.
Gyzjagaz ýene-de howada gaýyp boldy. Gapdaldaky oturgyçda peýda boldy.
— Gipnoz, — diýip, Krylow çak etdi.
Maşyn sarsyp gitdi we ýuwaşjadan ýokaryk howa galyp başlady. Garly köçeler aşakda galdy, şemal şuwlady, Moskwa olaryň aşagynda äpet ýagty karta ýaly ýazylyp durdy.
— Bu hem gipnozmy? — diýip, gyzjagaz gyzyklandy. — Onda daşyna çykyň.
Krylow kellesini ýaýkady.
— Şeýle gowy, — diýip, gyzjagaz begendi. Onuň ýüzi çalaja gyzardy. — Indi siz maňa ynanýaňyzmy? Ýa-da ýene bir zat etmelimi?
— Ynanýaryn... — diýip, Krylow pyşyrdady. — Gyzjagaz, aý gyzjagaz... nähili ol ýerde, geljekde?
— Gowy! — diýip, gyzjagaz gysga jogap berdi. — Ine şeýle, Waleriý Pawlowiç. Meniň size bir haýyşym bar. Siz, maňa, asyrlaryň garaňkylygyna ýiten kiçijik gyzjagaza roždestwo sowgadyny edäýiň!
— Neske? — diýip, Krylow anyklady.
— Hä-ä, — diýip, gyzjagaz ýylgyrdy.
Krylow birnäçe sekunt dymdy. Onsoň gaty gygyrdy:
— Sen näme samraýaň? Sowgat diýýäňmi? Neske? Sen bilýäňmi, ony almak üçin men nämeler etmeli boldum? Bor, pul jähenneme gitsin... sen näme tutuş Moskwa täsin neske bilen dolup dur diýip pikir edýäňmi? Men ony bu gün bir heýkeltaraşa sowgat bermelidim! Şonda, megerem, ol meniň zawodymdan bürünç satyn alar! Meniň işim soň ugruna bolar! Bolmasa gutardy... men gedaý bolaryn.
— Bu neske maňa örän gerek! — diýip, gyzjagaz ýiti gygyryp goýberdi. — Ony maňa beriň!
— Muňa derek başgasyny ber, — diýip, Krylow karara geldi. — Saňa Ýaponiýa baryp gelmek kyn däl, dogrumy? Iki ýüz ýyl mundan ozal ýasalan neskäni satyn alarsyň, Moskwa getirersiň, maňa berersiň... sen näme?
Gyzjagaz, hapa eljagazy bilen ýüzüni süpürip, sessiz aglaýardy. Maşyn erbet çaýkanyp başlady.
— Eý, sen deňagramlylygy bir sakla! — diýip, howsala düşen Krylow gygyrdy. — Me, süpürin... — diýip, ol gyzjagaza arassa elýaglygy uzatdy. — Meniň neskäm saňa nämä üçin gerek boldy? Seret, sen nähili täsin zatlary edýärsiň!
— Ol düýbünden... ol siziňki däl... — diýip, gyzjagaz ýaşly gözleri bilen hüňürdedi. — Ony meniň kakam süňkden ýonupdy ...
Halk paýhasynda aýdylyşy ýaly, zenan aglamasa, onuňky ýalňyş bolýar. Kiçijik gyzlara hem bu kada degişli — Krylow utanyp gitdi.
— Meniňki däl... men onuň üçin pul töledim... — diýip, gödek jogap berdi. — Diňle, sen şeýle täsinlikleri edýäň — menden saňa näme gerek? Öz neskäňi ogurlap ýa-da urup alyp bilerdiň we bolany...
— Edip bilemok! — diýip, gyzjagaz öýke bilen gygyryp goýberdi. — Hemme iş şonda-da!
Bulam-bujar düşündirişlerden Waleriý, wagt içindäki syýahatçylara olaryň gylygyny düýbünden üýtgedýän ýörite sanjym edýändiklerini düşündi. Bu sanjymdan soň syýahatçylar öldürmäge, ogurlamaga ýa-da döwürden yza galýan ata-babalarynyň göwnüne degmäge ukypsyz bolýarlar. Diňe özüni goramak üçin güýç ulanaýmasalar...
— Eger siz meni ursaňyz ýa-da kast etseňiz... — diýip, gyzjagaz umyt bilen samyrdady.
— Hä-ä! — diýip, Krylow gaharlandy. — Sen maňa kimdir öýdýäň? Men seni urjak bolamok, kast etmek aňyrda dursun!
— Arman, — diýip, gyzjagaz uludan demini alyp goýberdi. — Ýogsam men siziň bihuş teniňizden neskeni alyp bilerdim...
Nähili täsin bolsa-da, şeýle açyk gürrüň Walerini rahatlandyrdy.
— Saňa näme üçin hökman şu neske gerek, gyzjagaz? — diýip, ol sorady. Çilimi aldy, poldan hytaý çakmaklarynyň birini aldy-da, çilim otlandy. — Näme üçin maňa aslyşýarsyň?
Gyzjagaz gürrüň berip başlady.
Görüp otursaň, gyzjagaz kakasy bilen geçmişe on sekizinji asyryň Angliýasyna roždestwo kanikulyna ugrapdyrlar. Ýöne Angliýada kakasynyň içi gysypdyr we on sekizinji asyryň Ýaponiýasyna ýola düşüpdir. Ähli berlen wagt geçipdir, ýöne ol Ýaponiýadan gaýdyp gelmändir. Gyzjagaz kakasyna bir zadyň bolandygyna düşünipdi. Megerem, onuň wagt maşynynyň bozulan bolmagy ahmal, şeýle zat käwagt bolup bilýär.
— Sizde halas edijiler ýokmy? — diýip, Krylow haýran galdy.
— Ýok. Wagt içinde syýahat edýänler hemme töwekgelçiligi öz boýunlaryna alýarlar, — diýip, gyzjagaz aýtdy. — Ýitenleri halas etmek — bu wagt paradoksy döretmegi aňladýar!
Kakasy ýitende, gyzjagazyň özi öýüne gaýdyp bilýärdi. Ýöne onuň örän kakasyny halas edesi geldi. Ol pikirlenip başlady — kakasy nädip eklenç üçin gazanç ederdi? Ol ogurlamak we öldürmek, ýerli adamlar ylym öwretmek hem bolmaýar. Şonda gyzjagazyň kellesine geldi — kakasy süňkden ýonup heýkeljikleri ýasamak bilen gyzyklanýardy ahyryn. Diýmek ol neske ýasardy. Özüni tapmak aňsat bolar ýaly, kakasy ýasan heýkeljiklerinde anahronizm — wagta deň gelmeýän bir zatjagazy eder. Düşbüje gyzjagaz şonuň ýaly neskeleri gözlemäge başlady — we birini tapdy. Hut Krylowyň satyn alanyny.
— Düşündim! — diýip, Waleriý gygyryp goýberdi. — Onda ol “Susili gyzjagaz” dälmi? Ol “Hytaý çakmakly gyzjagaz”?
— Ýok, olar çakmak däl, — diýip, gyzjagaz garşy çykdy. — Ol ... sizde onuň ýaly söz hem ýok. Bu kiçijik zatjagazlar... ýasamak üçin gerek. Ol söz hem sizde ýok. Beýleki uly zatlary ýasamak üçin.
Krylow neskeni çykardy. Oňy şübhe bilen synlady-da:
— Bolanda näme? Gel aýdaly — muny seniň kakaň ýasapdyr. Halas etmek üçin yşarat edipdir, şeýlemi? Bolýa, onda kakaňy halas etmäge ugraber. Saňa ýene näme gerek? — diýip sorady.
— Neske! Ony wagt maşynynyň içindäki ýörite gutujyga dykmaly! — diýip, gyzjagaz möňňürip aglady. — Şonda wagt maşyny neskäniň ýasalan şol wagtyna we ýerine barar! Men hem kakamy halas ederin.
— Neske näme? — diýip, Krylow, onuň jogabynyň eýýäm nähili boljagyny aňyp, anyklady.
— Atomlara bölüner.
— Başga bolaýjak neske ýokmy? — diýip, Krylow sorady.
— Düşünäýiň ahyryn, olar bolup bilmez! Eger olar bolsa, meniň kakamy halas edip bilmedigim! Diýmek, ol galan ömrüni gadymy Ýaponiýada ýaşap geçiren bolýar.
— Bäh, — diýip, Krylow uludan demini alyp goýberdi.
Gyzjagaz hem uludan demini alyp goýberdi. Gahar bilen:
— Ýa siz maňa neskäni sowgat berýärsiňiz we men kakamy halas edýärin. Eger siz gysgansaňyz. Kakam hem öler, — diýdi.
— Gyzjagaz, men gedaý galmagyň bäri ýanynda, — diýip, Krylow boýun aldy. — Ýok, meniň kakaňa örän nebsim agyrýar... sen hem batyr gyzjagaz ...
Wagt içinde syýahat edýän gyzjagaz ýene horkuldap başlady.
— Hiý bolmanda pulumy bir gaýtaryp ber! — diýip, Krylow ýalbardy. — Ýa-da maňa başga neske ber!
— Meniň pulum ýok, — diýip, gyzjagaz jogap berdi. — Men size hiç zat berip bilemok. Hatda lotereýanyň haýsy sanlarynyň utýandygyny hem aýdyp bilmeýärin.
— Gadaganmy? — diýip, Krylow duýgudaşlyk bildirip, sorady.
— Hiç haçan gadymy lotereýalar bilen gyzyklanmandym... — diýip, gyzjagaz boýun aldy.
Krylow dymdy. Wah, nähili etsem-petsemi bardy. Seýrek duş gelýän neske sowgat... dostlukly gürrüň... amatly şertnama... maliýe üstünligi...
— Bar, kakaňy halas et, — diýip, gyzjagaza gadymy ýapon brelogyny uzatdy. — Ýöne ilki maşyny ýerine düşür!
Gyzjagazyň ýüzi ýagtylyp gitdi:
— Sag boluň! Sag boluň! Men bilýärdim, soçelnigiň ortaça arifmetiki agşamynda adamlaryň mähirleşýändigini we hakyky gudratyň bolýandygyny bilýärdim!
Gyzjagaz Krylowyň ýaňagyndan öpüp goýberdi we ýitirim boldy.
Maşyn ýene-de antikwar salonyň ýanynda durdy. Diňe polda bir gezeklik çakmaklar ýatyrdy.
— Hakyky gudratlar, — diýip, Krylow gaýgyly aýtdy. — Her kime bir hili.
Onuň hemme planlary puç boldy. Hemme zat hem bir utançsyz gyzjagaz we onuň samsyk kakasy sebäpli boldy... Bolduňyz meniň başyma, syýahatçylar! Özleri ýerli ilat däl, wagt maşyny döwlüpdir...
Ol maşynyny otlady we, eýýäm näme üçinligini bilmän, bary bir gijeki kluba gitdi. Indi näme, meşhur heýkeltaraş bilen hiç bir üýtgeşik täze ýyl sowgatsyz arany sazlajak bolmaly? Boş arzuw. Şonda-da, aý, synanyşyp görmeli...
Krylow haçanda yzky yzky oturgyçdan sypaýy ähem-dihem eşidilende, eýýäm maşyny goýulýan ýerde goýupdy.
— Ýene? — diýip, ol howsalaly gygyryp goýberdi we yzyna öwrüldi.
Indi maşynyň içinde ikisi — goýy sary köýnekli we al gyrmyzy ýüpek ýapynjaly şol gyzjagaz we dar gara jalbarly we ak-gara ýeňsizli, eginlek, inçesagt erkek adam peýda bolupdy.
— Meniň kadzamim owadanmy? — diýip, gyzjagaz gygyryp goýberdi.
— Köp sag boluň, Waleriý-san, — diýip, gyzyna agras seredip, erkek adam aýtdy. Siz meni durmuşyňyza ýetirilen uly oňaýsyzlyk bilen halas etdiňiz... Domo arigato godzaimas!
— Bolýar-la... zyýany ýok... — diýip, Krylow utanjyrady. — Näme bolsa-da baýramçylyk...
— Biz yzymyza, geljege gaýtmaly, — diýip, erkek adam aýtdy. — Ýöne men size minnetdarlyk aýtmasam bolmaz. Şu ýönekeý sowgady kabul ediň, Waleriý-san! Men bu neskäni örän wajyp döwlet işgäri üçin ýonupdym, ýöne size uly begenç bilen ony gowşurýaryn!
Krylow onuň elinden kiçijik heýkeljigi alan badyna diýen ýaly — gyzjagaz we erkek adam baş egip, gaýyp boldular. Bu gezek, hemişelik ýaly.
— Bolaýşyny... — diýip, Krylow neskä siňe garap, pyşyrdady. Bolaýşyny... halas edildim... näme diýseň hem???
Neske heýkeltaraşyň özüni şekillendirýäne meňzeýän ýalydy, — ýapon milli eşikli uzyn we, hor erkek adam. Ýöne erkek adam ellerinde piwo çüýşesini tutup dur!
— Anahronizm... — diýip, Krylow pyşyrdady. — “Piwoly erkek adam”... Men ony nädip sowgat bererin?
Ol ynamsyz güldi. Gudrat... baýramçylyk... eger gowy iş edýän bolsaň — onda minnetdarlyga garaşma!
Ýogsa-da...
Krylow neskä ýene bir gezek gowy seretdi.
Ol gyzjagaza näme üçindir “Susili gyzjagaz” diýip at goýupdyrlar ahyryn!
Esasy zat — wagtynda dogry at goýmak. Ondan soň adamyň özi söz berlen zady görer! Moskwaly heýkeltaraş-manumentalistiň işleri bilen hem bular ýaly zatlar hemişe bolýar!
— Soky daşly adam... — diýip, Krylow aýtdy. Ýok. Gowusy — “Soky daşly alhimik”! Näbelli ussadyň işi...
Eline neske alyp, ol maşyndan düşdi.
Indi hemme zat şowuna bolmaly.
Bu agşam hemme adam mähirli bolýar!
