დენდელიონის თაფლი
დენდელიონი ისევ აყვავდა. მაგრამ ახლა, სიმწვანესა და მრავალფეროვან ეზოს შორის, მისი ყვითელი ღერო მორცხვად იყურება აქეთ-იქეთ. გვირილა უკვე ყვავის, თეთრი და მეწამული ფოთლებით, ალისფერი «მზე», ყვითელი კალენდულა, ლობიო, გოგრა, ბარდა, ყველაფერი ამშვენებს ბაღს. ზაფხული მოვიდა. ამიტომაც დენდელიონი თვალებში ცუდად არ გვხვდება. მაგრამ ისინი, ვისთვისაც ის მარჩენალია, გვერდს ვერ უვლიან, უფრო სწორად, ვერ გადაუფრენენ მის კეთილშობილურ ოქროს კალათას.
ახლა ფუტკრები და პეპლები იკვებებიან. მაგრამ თუ დაიხარები, უფრო კარგად დააკვირდები და გამადიდებელ შუშას გამოიყენებ, გაოცდები: იქ, შიგნით, ოქროს ფურცლებისა და მტვრიანების უღრან ტყეს შორის მთის წვეულებაა. პაწაწინა ბუზები და ბუზანკალები ტრიალებენ ირგვლივ და უხვად აგროვებენ მოსავალს. რამდენია თითოეულ კალათაში! ორი ათეული დავთვალე და ამერია. სამეფო გულუხვად კვებავს თავის სტუმრებს დენდელიონის ოქროს ყვავილით.
მაგრამ ახლა ეს მხოლოდ წარსულის ექოა. დენდელიონის ზეიმი — გაზაფხულია, როდესაც სხვა ყვავილებს ჯერ კიდევ სძინავთ.
ხანდახან აპრილში, მზიან დღეს, სადღაც ადამიანთა საცხოვრებლიდან მოშორებით, წააწყდებით დენდელიონებს — თვალებს აგიწვამთ და დაგაბრმავებთ მათი ოქროსფერი. სოფელშიც კი, ბაღებში, ჯერ კიდევ გაშიშვლებულ მიწაზე ტარდება დენდელიონის ფესტივალი. დღეს კი ის იყო ზღვად, უწყვეტ წყალდიდობად მოედინებოდა.
მოიღრუბლება და ყვავილებიც უღუშებიან. ეზო მოსაწყენი ხდება. როგორც კი მზიანი დღე დადგება — ოქროს სუფრა იშლება. ყველაფერი მასზეა: თაფლი, ტკბილი სული, თვალის დასვენება. არის ერთი ზარი და გუგუნი. ყველა ერთადაა — ფუტკარი, ბუზები, პეპლები და ქეიფობენ.
დღეს დენდელიონის წელია. და არა მარტო ჩვენს მხარეში.
მაისის დასაწყისში წავედი მოსკოვში და ვცხოვრობდი პერედელკინოში. იქ დენდელიონების ზღვაა. სადაც არ უნდა წახვიდე — ლუკინოში, სოლნცევოში, სადაც არ უნდა გაიხედო — თვალები იღლებიან. ყვავილები დიდია და მძიმე, თითქოს ოქროს ფურცლები იყვნენ.
იქ გამახსენდა დენდელიონის თაფლი. მის შესახებ ერთ-ერთ ფერმაში მოხუცმა კაზაკმა ქალმა მითხრა. ჩაი დავლიეთ და მან მაგიდაზე ოქროს გამჭვირვალე სანოგავით სავსე ქილა დადო. ამბობს: „მაისის, სამკურნალო“ და იღიმება.
„მაისის თაფლი“ ჩვენს მხარეში მხოლოდ მოგონილი თქმულებაა უკეთესი ვაჭრობისათვის. ბაზარში ეკითხებიან: „რის თაფლია?“ ისინი პასუხობენ: „მაისის. თერაპიული“. თუმცა მაისში მას ჩვენთან არავინ არ ამზადებს. პირველი ყოველთვის არის აკაცია ნახევრად წიწაკით. ისინი ერთად იზრდებიან, ერთად ყვავიან და კარგ მოსავალსაც გვაძლევენ.
ადრე, დიდი ხანის წინ, მაისის თაფლით ჩვენთან ბოშები ვაჭრობდნენ. დადიოდნენ ეზოებში და ყვიროდნენ: „მაისის თაფლი! მაისის თაფლი! სასარგებლოა ჯანმრთელობისთვის!
მოხუცმა ქალმა, რომელმაც ჩაი დამალევია, მიამბო რომ ჯერ კიდევ ახალგაზრდობაში ბოშებმა ერთი კვირით დარჩენა სთხოვეს. შაქარი მოიტანეს, დაიწყეს დენდელის ყვავილების შეგროვება და თაფლის დამზადება. აკეთებდნენ და დაჰქონდათ მერე სოფელ-სოფელ „მაისის თაფლი“. ერთი ქილა მასაც დაუტოვეს გასასინჯად. მოეწონა და მას შემდეგ ყოველ გაზაფხულზე ის თავად ამზადებს „დენდელიონის თაფლს“.
ოქროსფერი, სურნელოვანი ჯემიც მომეწონა... თუ თაფლი? შემდეგ გაზაფხულზე მე თვითონ მოვამზადე... ოქროს თავები დავჭერი, გავრეცხე, სიროფი მოვამზადე და მოვხარშე. კარგი გამოვიდა. მას შემდეგ, ყოველწლიურად არა, მაგრამ მე ვამზადებ დენდელიონის თაფლს.
ზამთარში ქილას გახსნი და მაშინვე აპრილის სურნელი დგება. იხსენებ ოქროს გაზონს ლერწმნების ფერმასთან, როცა თბილ მიწაზე იწექი და ფუტკრების ზუზუნს უსმენდი. კიდევ ერთი ზაფხულის მოგონება.
ახლა ფუტკრები და პეპლები იკვებებიან. მაგრამ თუ დაიხარები, უფრო კარგად დააკვირდები და გამადიდებელ შუშას გამოიყენებ, გაოცდები: იქ, შიგნით, ოქროს ფურცლებისა და მტვრიანების უღრან ტყეს შორის მთის წვეულებაა. პაწაწინა ბუზები და ბუზანკალები ტრიალებენ ირგვლივ და უხვად აგროვებენ მოსავალს. რამდენია თითოეულ კალათაში! ორი ათეული დავთვალე და ამერია. სამეფო გულუხვად კვებავს თავის სტუმრებს დენდელიონის ოქროს ყვავილით.
მაგრამ ახლა ეს მხოლოდ წარსულის ექოა. დენდელიონის ზეიმი — გაზაფხულია, როდესაც სხვა ყვავილებს ჯერ კიდევ სძინავთ.
ხანდახან აპრილში, მზიან დღეს, სადღაც ადამიანთა საცხოვრებლიდან მოშორებით, წააწყდებით დენდელიონებს — თვალებს აგიწვამთ და დაგაბრმავებთ მათი ოქროსფერი. სოფელშიც კი, ბაღებში, ჯერ კიდევ გაშიშვლებულ მიწაზე ტარდება დენდელიონის ფესტივალი. დღეს კი ის იყო ზღვად, უწყვეტ წყალდიდობად მოედინებოდა.
მოიღრუბლება და ყვავილებიც უღუშებიან. ეზო მოსაწყენი ხდება. როგორც კი მზიანი დღე დადგება — ოქროს სუფრა იშლება. ყველაფერი მასზეა: თაფლი, ტკბილი სული, თვალის დასვენება. არის ერთი ზარი და გუგუნი. ყველა ერთადაა — ფუტკარი, ბუზები, პეპლები და ქეიფობენ.
დღეს დენდელიონის წელია. და არა მარტო ჩვენს მხარეში.
მაისის დასაწყისში წავედი მოსკოვში და ვცხოვრობდი პერედელკინოში. იქ დენდელიონების ზღვაა. სადაც არ უნდა წახვიდე — ლუკინოში, სოლნცევოში, სადაც არ უნდა გაიხედო — თვალები იღლებიან. ყვავილები დიდია და მძიმე, თითქოს ოქროს ფურცლები იყვნენ.
იქ გამახსენდა დენდელიონის თაფლი. მის შესახებ ერთ-ერთ ფერმაში მოხუცმა კაზაკმა ქალმა მითხრა. ჩაი დავლიეთ და მან მაგიდაზე ოქროს გამჭვირვალე სანოგავით სავსე ქილა დადო. ამბობს: „მაისის, სამკურნალო“ და იღიმება.
„მაისის თაფლი“ ჩვენს მხარეში მხოლოდ მოგონილი თქმულებაა უკეთესი ვაჭრობისათვის. ბაზარში ეკითხებიან: „რის თაფლია?“ ისინი პასუხობენ: „მაისის. თერაპიული“. თუმცა მაისში მას ჩვენთან არავინ არ ამზადებს. პირველი ყოველთვის არის აკაცია ნახევრად წიწაკით. ისინი ერთად იზრდებიან, ერთად ყვავიან და კარგ მოსავალსაც გვაძლევენ.
ადრე, დიდი ხანის წინ, მაისის თაფლით ჩვენთან ბოშები ვაჭრობდნენ. დადიოდნენ ეზოებში და ყვიროდნენ: „მაისის თაფლი! მაისის თაფლი! სასარგებლოა ჯანმრთელობისთვის!
მოხუცმა ქალმა, რომელმაც ჩაი დამალევია, მიამბო რომ ჯერ კიდევ ახალგაზრდობაში ბოშებმა ერთი კვირით დარჩენა სთხოვეს. შაქარი მოიტანეს, დაიწყეს დენდელის ყვავილების შეგროვება და თაფლის დამზადება. აკეთებდნენ და დაჰქონდათ მერე სოფელ-სოფელ „მაისის თაფლი“. ერთი ქილა მასაც დაუტოვეს გასასინჯად. მოეწონა და მას შემდეგ ყოველ გაზაფხულზე ის თავად ამზადებს „დენდელიონის თაფლს“.
ოქროსფერი, სურნელოვანი ჯემიც მომეწონა... თუ თაფლი? შემდეგ გაზაფხულზე მე თვითონ მოვამზადე... ოქროს თავები დავჭერი, გავრეცხე, სიროფი მოვამზადე და მოვხარშე. კარგი გამოვიდა. მას შემდეგ, ყოველწლიურად არა, მაგრამ მე ვამზადებ დენდელიონის თაფლს.
ზამთარში ქილას გახსნი და მაშინვე აპრილის სურნელი დგება. იხსენებ ოქროს გაზონს ლერწმნების ფერმასთან, როცა თბილ მიწაზე იწექი და ფუტკრების ზუზუნს უსმენდი. კიდევ ერთი ზაფხულის მოგონება.
